नवी दिल्ली, २५ जून (PTI): १९८४ मध्ये अंतराळात गेलेले पहिले भारतीय अंतराळवीर राकेश शर्मा यांनी म्हटले आहे की, अंतराळ प्रवास मानवी मनोवृत्ती बदलतो आणि लोकांना अशी दृष्टी देतो की “ही पृथ्वी सर्वांची आहे, कोणाच्याही एकट्याची नाही.”
भारताने ४१ वर्षांनंतर पुन्हा एकदा अंतराळात पाऊल ठेवले त्या दिवशी संरक्षण मंत्रालयाने प्रसिद्ध केलेल्या पॉडकास्टमध्ये त्यांनी आपले विचार मांडले. ग्रुप कॅप्टन शुभांशू शुक्ला आणि इतर तीन अंतराळवीरांनी बुधवारी ऐतिहासिक अंतराळ प्रवासाला सुरुवात केली.
शर्मा यांनी १९८४ मध्ये सोव्हिएत युनियनच्या सल्युत-७ अंतराळ स्थानकात आठ दिवस काढले होते.
शुक्ला यांनी Axiom Space च्या व्यावसायिक मोहिमेचा भाग म्हणून अमेरिका, पोलंड आणि हंगेरीच्या अंतराळवीरांसोबत आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर जाण्याची ऐतिहासिक कामगिरी बजावली.
“सारे जहाँ से अच्छा…” हे वाक्य अंतराळातून उच्चारून प्रसिद्ध झालेले शर्मा म्हणाले की, निवडीच्या वेळी ते भारतीय हवाई दलात चाचणी वैमानिक होते.
ते पुढे हवाई दलातून विंग कमांडर म्हणून निवृत्त झाले.
“मी त्या वेळी तरुण, तंदुरुस्त आणि पात्र होतो, त्यामुळे माझी निवड झाली. त्यानंतर आम्ही प्रशिक्षणासाठी मॉस्कोच्या बाहेर असलेल्या स्टार सिटीमध्ये गेलो. हे प्रशिक्षण १८ महिने चालले आणि त्यातून १९८४ मधील भारत-सोव्हिएत अंतराळ मोहिमेला सुरुवात झाली,” असे त्यांनी सांगितले.
ते म्हणाले की, संपूर्ण प्रशिक्षण आणि अंतराळातील संवाद रशियन भाषेत होता.
“आम्हाला प्रशिक्षण सुरू होण्यापूर्वी रशियन शिकावी लागली आणि वेळेच्या कमतरतेमुळे ते सोपे नव्हते. दोन महिन्यात आम्ही भाषा शिकली,” असे त्यांनी नमूद केले.
१९८४ मधील मोहिम ज्या काळात दूरचित्रवाणी दुर्मीळ होते त्या analogue युगात पार पडली होती, तर Ax-4 मोहिमेचा थेट प्रक्षेपण जगभरातील मोबाईल आणि टीव्हीवर पाहिले गेले.
अनेक विलंबानंतर, एलन मस्क यांच्या SpaceX च्या Falcon-9 रॉकेटवर बसवलेल्या Crew Dragon अंतराळयानातून शुभांशू शुक्ला (मिशन पायलट), माजी NASA अंतराळवीर पेगी व्हिटसन (कमांडर), हंगेरीचे टिबोर कापु आणि पोलंडचे स्लावोश उझनान्स्की-व्हिस्निव्हस्की (मिशन स्पेशालिस्ट्स) यांना सोडण्यात आले.
“कमालची राइड होती,” असे शुक्ला यांनी पृथ्वीच्या कक्षेत २०० किमी उंचीवर यान पोहोचल्यावर १० मिनिटांतच सांगितले.
पॉडकास्टमध्ये जेव्हा शर्मा यांना विचारण्यात आले की अंतराळातून भारत आणि पृथ्वी दिसल्यावर त्यांना कसे वाटले, ते म्हणाले, “अरे देवा! अप्रतिम.”
“आपल्या देशात सर्व काही आहे: लांब समुद्रकिनारे, घाट, मैदाने, उष्णकटिबंधीय जंगलं, हिमालय — हे दृश्य वेगवेगळ्या रंगांनी आणि पोतांनी नटलेले असते,” असे त्यांनी नमूद केले.
अंतराळात दिवस-रात्र वेगळे असतात, कारण दर ४५ मिनिटांनी सूर्य उगवतो आणि मावळतो, असेही त्यांनी सांगितले.
शर्मा म्हणाले, “तंत्रज्ञान बदलले आहे, पण आपण माणसे फार बदललो नाही. अंतराळ प्रवास मानवी दृष्टीकोन बदलतो. हे विश्व किती विशाल आहे हे समजते. त्यामुळे मानसिक पातळीवर परिणाम होतो.”
IAF ने X (पूर्वीचे ट्विटर) वर लिहिले की, “शुक्ला यांनी राष्ट्राचा अभिमान घेऊन पृथ्वीबाहेर अंतराळात झेप घेतली आहे. हे क्षण स्क्वाड्रन लीडर राकेश शर्मा यांच्या ४१ वर्षांपूर्वीच्या मोहिमेची पुनरावृत्ती आहेत.”
भारतीय अंतराळ प्रवासाच्या भविष्याविषयी विचारले असता शर्मा म्हणाले, “आता आपण पृथ्वीपासून अधिक दूर जाऊ.”
“आपण जे काही मिळवले आहे ते जपले पाहिजे. त्यासाठी आपल्याला युद्ध थांबवावे लागेल, शस्त्रसज्जता विसरावी लागेल. ही पृथ्वी सर्वांची आहे, कोणाच्याही एकट्याची नाही,” असे त्यांनी ठामपणे सांगितले.
अंतराळ संशोधनाविषयी ते म्हणाले, “हे सतत पुढेच जात राहणार आहे.”
“मी आशा करतो की भारत भविष्यात एक आधुनिक अग्रगामी राष्ट्र बनेल आणि आपल्या अंतराळ मोहिमेत यश मिळवेल – याचा मला पूर्ण विश्वास आहे,” असे त्यांनी म्हटले.
शर्मा म्हणाले की, त्यांच्या अंतराळमोहिमेनंतर ते पुन्हा भारतीय हवाई दलात परतले.
“काही वर्षांनी मी हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेडमध्ये मुख्य चाचणी वैमानिक म्हणून रुजू झालो,” असे ते म्हणाले आणि LCA तेजस प्रकल्पाशी असलेल्या आपल्या संबंधाची आठवण सांगितली.
श्रेणी: तात्काळ बातमी
SEO टॅग्स: #स्वदेशी, #बातम्या, अंतराळ प्रवास जागतिक दृष्टीकोन बदलतो, पृथ्वीचे मोल समजते – राकेश शर्मा