या पुस्तकात जया बच्चन, शबाना आझमी, सुभाष घई, अदूर गोपालकृष्णन, मणी कौल आणि एफटीआयआयमध्ये शिकलेल्या अनेक अन्य चित्रपट निर्मात्यांना घडविणाऱ्या जगत मुरारी यांची अद्याप न सांगितलेली कहाणी उलगडली आहे.
पुणे, भारत, १७ ऑक्टोबर २०२५ /PRNewswire/ — दिग्गज चित्रपट दिग्दर्शक आणि एफटीआयआयचे माजी विद्यार्थी अदूर गोपालकृष्णन यांनी आपल्या गुरु जगत मुरारी यांच्यावरील The Maker of Filmmakers हे पुस्तक अधिकृतरीत्या प्रकाशित केले. पेन्ग्विन इंडियाने प्रकाशित केलेले हे पुस्तक राधा चड्ढा यांनी लिहिले आहे, ज्यांनी मुरारी यांच्या कन्येप्रमाणे एफटीआयआयच्या परिसरातच बालपण घालवले.
त्या प्रसंगी प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित असलेल्या अदूर गोपालकृष्णन म्हणाले,
“फिल्म इन्स्टिट्यूटला आज नाव आणि कीर्ती मिळवून देण्याचे श्रेय माझ्या आदरणीय प्राचार्य जगत मुरारी सरांना जाते.”
पुस्तकाबद्दल बोलताना ते म्हणाले, “संपूर्ण गोष्ट जणू एखाद्या कादंबरीसारखी सांगितली आहे… किती सुंदररीत्या लिहिले आहे.”
त्यांनी जगत मुरारी यांना आपले “मार्गदर्शक” आणि “पितृतुल्य व्यक्तिमत्त्व” असे संबोधले — हेच भाव अनेक माजी विद्यार्थ्यांनीही व्यक्त केले. अदूर पुढे म्हणाले, “आमचे प्राचार्य मुरारी साहेब यांच्यावर पुस्तक होणे योग्यच होते. हे पुस्तक त्यांच्या मुलीशिवाय दुसऱ्या कुणी लिहू शकले नसते. हे एका कन्येचे आपल्या महान पित्याला अर्पण केलेले प्रेमळ अभिवादन आहे.”
भारताच्या चित्रपट आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील अनेक मान्यवरांनी फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (FTII) येथे The Maker of Filmmakers च्या अधिकृत प्रकाशनासाठी एकत्र जमले. राधा चड्ढा यांनी लिहिलेल्या या अत्यंत प्रतिक्षित पुस्तकात एफटीआयआयमधील एक पिढी घडविणाऱ्या जगत मुरारी यांच्या कार्यावर प्रकाश टाकला आहे. विद्यार्थ्यांनी, प्राध्यापकांनी आणि माजी विद्यार्थ्यांनी भरलेल्या सभागृहात हा कार्यक्रम श्रद्धांजली आणि पुनर्मिलनाचा क्षण ठरला.
एफटीआयआयचे कुलगुरू धीरज सिंग यांनी आपल्या भाषणात म्हटले,
“इतके सखोल संशोधन असलेली पुस्तके कधी कधी कंटाळवाणी वाटतात, पण हे पुस्तक एका थ्रिलरसारखे वाचले जाते. या पुस्तकाचे वैशिष्ट्य म्हणजे हे सर्वाधिक संशोधन केलेले पुस्तक आहे — आणि मी हे सहज सांगत नाही. मला जगातील काही सर्वोत्तम संस्थांमध्ये संशोधनाचे प्रशिक्षण मिळाले आहे, आणि या पुस्तकामागचे संशोधन खरोखर जागतिक दर्जाचे आहे.”
आपल्या लेखन प्रवासाबद्दल राधा चड्ढा म्हणाल्या,
“सुरुवातीला मी त्यांच्या जीवनाची सरळसोट चरित्रकथा लिहायचे ठरवले होते. पण लवकरच लक्षात आले की एफटीआयआयची कथा सांगितल्याशिवाय त्यांची कथा सांगता येणार नाही. डीएनएच्या दुहेरी साखळ्यांप्रमाणे दोन्ही एकमेकांभोवती गुंफलेले आहेत. त्यांनी संस्थेला घडवले आणि संस्थेने त्यांना.”
आपल्या वडिलांच्या डायऱ्यांमधून राधांना अनेक मौल्यवान दस्तऐवज सापडले. त्या पुढे म्हणाल्या, “त्यांनी नेहमीच अमर्याद शक्यता पाहिल्या. त्यांच्या शब्दांत सांगायचे तर — ‘फिल्म इन्स्टिट्यूट हे भारतीय सिनेमाच्या भविष्यासाठी स्वप्न पाहण्याचा आणि ते वास्तवात आणण्याचा प्रयत्न आहे.’”
अदूर गोपालकृष्णन यांनी पॅनेल चर्चेदरम्यान सांगितले,
“सिनेमा बनविणे सोपे आहे, पण चांगला सिनेमा बनविणे अत्यंत कठीण आहे.”
ही वाक्ये जगत मुरारी यांनी एफटीआयआयमध्ये रुजवायचा प्रयत्न केलेल्या उत्कृष्टतेच्या मानकांचे प्रतीक आहेत.
१९६०–७० च्या दशकातील प्रतिष्ठित माजी विद्यार्थी — अभिनेता पेंटल, ध्वनी डिझायनर नरिंदर सिंग, चित्रपट दिग्दर्शिका अरुणराजे पाटील, छायाचित्रकार आर. एम. राव, दिवंगत के. के. महाजन यांची पत्नी प्रभा महाजन, तसेच दिग्दर्शक पार्वती मेनन, चंद्रशेखर नायर आणि सुधीर टंडन — यांनी या कार्यक्रमात सहभाग घेतला.
राजदूत तलमीज अहमद यांनी आपल्या उत्साही भाषणातून कार्यक्रमाची सांगता केली. त्यांनी जगत मुरारी यांनी घडवलेल्या एफटीआयआयच्या सुवर्णकाळाची आठवण करून दिली.
ते म्हणाले, “आम्हाला मिळालेला अनुभव विलक्षण होता. संस्थेचा प्रत्येक भाग माझ्या वडिलांच्या सर्वात जवळच्या मित्राने — श्री. जगत मुरारी यांनी — घडवला होता. एखाद्या संस्थेची वाढ कशी झाली हे सांगणारे पुस्तक मिळणे विरळच असते. आपण जवळपास साठ वर्षांची कहाणी पाहत आहोत — साठ वर्षांच्या प्रवासाची.”
जगत मुरारी यांच्या जीवन आणि प्रभावाचे वर्णन करताना, राधा चड्ढा यांचे The Maker of Filmmakers हे पुस्तक केवळ एक व्यक्तिचित्रण नसून भारतीय सिनेमाच्या आत्म्याचा उत्सव आहे.
पुस्तकाबद्दल
दुसऱ्या महायुद्धानंतरच्या अमेरिकेत तरुण चित्रपट विद्यार्थी असलेले जगत मुरारी, १९४७ मध्ये मॅकबेथ च्या निर्मितीदरम्यान सिनेमा क्षेत्रातील दिग्गज ऑर्सन वेल्स यांच्या सान्निध्यात आले. त्या सेटवर शिकलेले धडे त्यांच्या आणि भारतीय सिनेमाच्या भविष्याला दिशा देणारे ठरले.
स्वातंत्र्यानंतर भारतात परतल्यावर जगत मुरारी यांनी फिल्म अँड टेलिव्हिजन इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया (FTII) ची पायाभरणी केली.
The Maker of Filmmakers मध्ये राधा चड्ढा यांनी आपल्या वडिलांचे — एक प्रसिद्ध माहितीपट दिग्दर्शक — आणि त्यांनी उभारलेल्या नामांकित चित्रपट संस्थेचे सखोल आणि आत्मीय चित्रण केले आहे.
एफटीआयआयने सातत्याने प्रतिभावान व्यक्तिमत्त्वे तयार केली — जया बच्चन, शबाना आझमी, अदूर गोपालकृष्णन, सुभाष घई, शत्रुघ्न सिन्हा, मणी कौल आणि इतर.
त्यांच्या माजी विद्यार्थ्यांनी बॉलिवूड आणि भारतीय चित्रपटसृष्टीला दिशा दिली. त्यांनी ‘इंडियन न्यू वेव्ह’ चळवळीला गती दिली, प्रादेशिक भाषांतील सिनेमांना नवी ऊर्जा दिली आणि दूरदर्शन भारतात आणण्यात हातभार लावला.
जगत मुरारी यांनी इतके उत्कृष्ट चित्रपट निर्माते कसे घडवले? त्यांचे रहस्य काय होते?
महत्त्वाकांक्षा, संघर्ष आणि कलात्मक प्रतिभेची ही एक रोमहर्षक कथा आहे — दुर्मीळ छायाचित्रांनी सजलेली. The Maker of Filmmakers एका व्यक्तीच्या दृष्टीकोनाने आणि चिकाटीने भारतीय सिनेमाला आजच्या जागतिक शक्तिपीठात कसे रूपांतरित केले, याचे जिवंत चित्र उभे करते.
लेखिकेबद्दल
राधा चड्ढा या लेखिका, स्तंभलेखिका, वक्त्या आणि आशियातील अग्रगण्य मार्केटिंग व ग्राहक-आकलन तज्ञांपैकी एक आहेत.
त्यांचे The Cult of the Luxury Brand: Inside Asia’s Love Affair with Luxury हे पुस्तक बेस्टसेलर ठरले असून आशियातील लक्झरी संस्कृती समजून घेण्यासाठीचे एक प्रमुख पुस्तक मानले जाते.
ओगिल्वी, JWT, ग्रे आणि बट्स आशिया यांसारख्या नामांकित जाहिरात संस्थांमध्ये दोन दशके काम केल्यानंतर त्यांनी हाँगकाँगमध्ये स्वतःची ब्रँड सल्लागार संस्था स्थापन केली.
दहा वर्षांहून अधिक काळ त्यांनी भारतातील अग्रगण्य व्यावसायिक वृत्तपत्र Mint साठी लोकप्रिय स्तंभ लिहिला.
त्यांनी भारतीय व्यवस्थापन संस्था, अहमदाबाद येथून एमबीए आणि सेंट स्टीफन्स कॉलेज, दिल्ली येथून बीए पदवी प्राप्त केली आहे.
राधा चड्ढा या एफटीआयआयच्या कॅम्पसमध्ये वाढल्या, जिथे त्यांच्या वडिलांनी, जगत मुरारी यांनी, एका पिढीतील चित्रपट निर्मात्यांना घडवले.
The Maker of Filmmakers: https://amzn.in/d/6mGH3kt
मीडिया व्यवस्थापक:
ऋतेश वर्मा
+91 88604 08458
info@chadha-strategy.com
छायाचित्र – https://mma.prnewswire.com/media/2798308/MOFM.jpg
(अस्वीकरण: वरील प्रसिद्धिपत्रक PRNewswire मार्फत प्राप्त झाले आहे. त्यातील मजकुराबाबत PTI कोणतीही संपादकीय जबाबदारी घेत नाही.)
वर्ग: ताज्या बातम्या
SEO टॅग्स: #swadesi, #News, अदूर गोपालकृष्णन, राधा चड्ढा, The Maker of Filmmakers, FTII Pune