मुंबई, ६ ऑगस्ट (PTI): ज्येष्ठ कवी-गीतकार-चित्रपट लेखक जावेद अख्तर यांनी उघड केलं की, दिवंगत अभिनेते-दिग्दर्शक गुरू दत्त यांचा त्यांच्यावर खोल प्रभाव होता. इतका की त्यांना त्यांचा सहाय्यक बनून दिग्दर्शक होण्याचं स्वप्न पडलं होतं.
मुंबईत बुधवार रात्री गुरू दत्त यांच्या जन्मशताब्दी निमित्त आयोजित विशेष कार्यक्रमात अख्तर (८०) यांनी हे सांगितलं की त्यांचं गुरू दत्त यांच्यासोबत काम करण्याचं स्वप्न अपूर्णच राहिलं.
“पदवी घेतल्यानंतर मी फिल्म इंडस्ट्रीत प्रवेश घेईन आणि गुरू दत्त यांच्यासोबत काही वर्षं काम करीन, मग मी स्वतःचा चित्रपट बनवीन, असं मी ठरवलं होतं. जेव्हा आपण १८ वर्षांचे असतो, तेव्हा गोष्टी सोप्या वाटतात. मी ४ ऑक्टोबर १९६४ रोजी बॉम्बेमध्ये आलो आणि दुर्दैवाने गुरू दत्त यांचे १० ऑक्टोबरला निधन झाले. त्यामुळे त्यांना कधी प्रत्यक्ष पाहायलाही मिळालं नाही,” असं अख्तर म्हणाले.
“मी विचार केला होता की मी काहीतरी करून गुरू दत्त यांच्यासोबत काम मिळवीन. साहिर लुधियानवी यांचं गुरू दत्त यांच्याशी चांगलं मैत्र होतं, त्यांनी ‘प्यासा’साठी गाणी लिहिली होती, म्हणून हा संबंध वापरून मी त्यांचा सहाय्यक होईन, असा माझा विचार होता. पण तसं झालं नाही,” असंही त्यांनी सांगितलं.
“शोले”, “दीवार”, “जंजीर” आणि “डॉन” यांसारख्या चित्रपटांसाठी सलिम खान यांच्यासोबत पटकथा लिहिणारे अख्तर सांगतात की गुरू दत्त यांचं दृक्श्राव्य माध्यमांमधून बोलणं त्यांना खूप भावलं.
“गुरू दत्त यांचं मी कॉलेजमध्ये असताना फार प्रभाव होता. मी १७-१८ वर्षांचा असताना काही सुपरस्टार्सचे चित्रपट मी बघायचोच नाही, कारण मला ते वाईट कलाकार वाटायचे. त्यामुळे माझी एक चव होती. गुरू दत्त यांचा माझ्यावर खोल प्रभाव होता.
“महबूब खान, बिमल रॉय यांसारखे उत्तम दिग्दर्शक होते, पण गुरू दत्त हे पहिले होते जे दृश्यमाध्यमातून संवाद साधायचे. इतर दिग्दर्शक चांगलं अभिनय करून घेत, लोकेशन छान निवडत, पण दृक्श्राव्य भाषेचा उपयोग करून कथानक सांगणं गुरू दत्त यांनी शिकवलं,” असं ते म्हणाले.
कार्यक्रमात सुधीर मिश्रा, हंसल मेहता, आर. बाल्की आणि समीक्षक भावना सोमय्या यांनीही गुरू दत्त यांच्याबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली.
कार्यक्रमाचा शेवट “प्यासा” चित्रपटाच्या खास स्क्रिनिंगने झाला. यात गुरू दत्त यांच्या नातवंडांसह (गौरी व करुणा), जॉनी वॉकर यांचा मुलगा नासीर, अनुराग सिना, अक्षय ओबेरॉय व अन्य मान्यवर उपस्थित होते.
सुधीर मिश्रा यांनी सांगितलं की ते “साहेब बीबी और गुलाम” हा चित्रपट त्यांच्या आजीसोबत किमान सहा वेळा पाहिला आहे.
“गुरू दत्त हे एक अनुभव आहेत, त्यांना वेळोवेळी बघावंसं वाटतं. २२ व्या वर्षी ते वेगळं काही वाटतं, आज वेगळं वाटतं. माझ्या प्रत्येक चित्रपटावर त्यांचा प्रभाव आहे. मी त्यांच्या पातळीपर्यंत पोहोचलेलो नाही, पण मी प्रयत्न करत आहे,” असं मिश्रा म्हणाले.
हंसल मेहता यांनी सांगितलं की FTIIमध्ये असताना त्यांनी “कागज के फूल” मधल्या एका गाण्याचं अनुकरण करत म्युझिक व्हिडिओ तयार केला होता. त्याला त्यांनी “अश्लील प्रतिकृती” असं म्हटलं आणि असंही सांगितलं की “प्रेमभंग आणि प्रेमावर आधारित चित्रपट बनवून मी गुरू दत्त यांना श्रद्धांजली द्यायची आहे”.
आर. बाल्की म्हणाले की “चुप: रिव्हेंज ऑफ द आर्टिस्ट” या त्यांच्या चित्रपटाचा मूळ संदर्भ गुरू दत्त हेच होते. “आजच्या काळात संवेदनशीलता नव्हे, तर जिद्द महत्त्वाची मानली जाते. पण गुरू दत्त हे अत्यंत संवेदनशील कलाकार होते. त्यांच्या चित्रपटांकडे पाहताना मी त्यांच्या शिल्पकलेपेक्षा त्यांची असुरक्षितता पाहतो,” असं ते म्हणाले.
८ ते १४ ऑगस्ट दरम्यान गुरू दत्त यांच्या “प्यासा”, “आर पार”, “चौदहवीं का चाँद”, “मिस्टर अँड मिसेस ५५”, “साहिब बीबी और गुलाम” आणि “बाज़” यांसारख्या चित्रपटांची देशभर स्क्रिनिंग होणार आहे.
हे चित्रपट नॅशनल फिल्म डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन (NFDC) आणि नॅशनल फिल्म आर्काइव्ह ऑफ इंडिया (NFAI) यांनी Ultra Media आणि Entertainment Group सोबत मिळून पुनर्संचयित केले आहेत.