नवी दिल्ली, ११ डिसेंबर (PTI) राज्यसभेतील नामनिर्देशित सदस्य सुधा मूर्ती यांनी गुरुवारी सामाजिक नवोन्मेषकांना मान्यता देण्याची जोरदार मागणी केली. त्यांचे म्हणणे आहे की तांत्रिक कामगिरीला जशी प्रशंसा मिळते, तशी दैनंदिन आयुष्यात सुधारणा करणाऱ्या नवकल्पकांकडे दुर्लक्ष होते.
झिरो अवरमध्ये हा मुद्दा उपस्थित करताना त्यांनी सांगितले की इडली ग्राइंडरसारख्या नवकल्पनांनी विशेषतः महिलांचे जीवन बदलून टाकले, पण त्यांचे शोधकर्ते मात्र विस्मृतीत गेले.
त्या म्हणाल्या, “तुम्ही तांत्रिक नवकल्पना केल्या तर त्यासाठी पुरस्कार मिळतात, लोक कौतुक करतात. पण इतर क्षेत्रातील यशाकडे कोणी लक्ष देत नाही.”
जागतिक उदाहरण देताना त्यांनी जपानी QR कोडचे शोधकर्ते यांचा उल्लेख केला, ज्यांनी पेटंट न करता ते सर्वांसाठी उपलब्ध करून दिले.
त्या म्हणाल्या, “त्यांनी ते मोफत ठेवले… QR कोडमुळे आपली आणि जागतिक अर्थव्यवस्था जोरात वाढत आहे. पण त्यांनी हे ‘बहुजन हिताय, बहुजन सुखाय’ या भावनेतून केले.”
त्यांनी नमूद केले की सरकारकडे CSR, तंत्रज्ञान इत्यादी क्षेत्रांमध्ये पुरस्कार योजना असल्या तरी सामाजिक नवोन्मेषासाठी स्वतंत्र पुरस्कार नाही.
“सरकारने सामाजिक नवकल्पनांसाठी स्वतंत्र पुरस्कार जाहीर करावा, ज्यामुळे सामाजिक नवोन्मेषकांना सन्मान मिळेल आणि समाजालाही त्याचा फायदा होईल,” असे त्या म्हणाल्या.
सामाजिक क्षेत्रातील स्वतःच्या अनुभवातून त्यांनी सांगितले की अशा पुरस्कारांचा सकारात्मक परिणाम त्यांनी स्वतः पाहिला आहे. PTI LUX DRR