‘हेरा फेरी’ चित्रपट मालिकेतील प्रिय पात्र बाबुरावची भूमिका साकारण्याने आपल्याला वरदान आणि शाप दोन्ही मिळाल्याचे अभिनेते परेश रावल स्पष्टपणे मान्य करतात. अलीकडेच राज शमानी यांच्या पॉडकास्टमध्ये सहभागी होताना, या ज्येष्ठ अभिनेत्यांनी सतत एकाच प्रकारच्या भूमिकेत अडकून राहण्यामुळे मानसिक ताण येत असल्याचे सांगितले. बाबुराववर प्रेक्षकांचा असलेला अपार प्रेम ते मान्य करतात, मात्र त्याच भूमिकेची सतत पुनरावृत्ती आणि त्यामुळे इतर दर्जेदार कामे झाकोळली जाण्याचा खंतही त्यांनी व्यक्त केली.
सर्जनशीलतेवरील बंधनाची जाणीव
बाबुरावच्या प्रचंड यशाने स्वतःला अत्यंत बंधित वाटत असल्याचे रावल यांनी सांगितले. प्रेक्षकांना खुश करण्यासाठी सारखी तीच गोष्ट करावी लागते, त्यामुळे स्वतःची सर्जनशील वाढ थांबते, असे त्यांनी स्पष्ट केले. “लोकांना आनंद देण्यासाठी आपण सतत त्याच गोष्टी घडवत राहतो,” असे ते म्हणाले. या सातत्यपूर्ण पुनरावृत्तीने त्यांचा कंटाळा वाढत चालल्याचा त्यांनी उल्लेख केला.
त्यांनी प्रश्न केला की एवढ्या लोकप्रिय पात्रावर प्रयोग करण्यास चित्रपट निर्माते का घाबरतात? “५०० कोटींच्या सदिच्छा असलेला असा मोठा पात्र असेल तर धोका घेऊन उंच भरारी का नाही घेत? स्थिर का बसून राहायचे?” असा त्यांचा थेट सवाल होता. नवीन कथानके, वेगळ्या परिस्थिती यांतून बाबुरावला मांडण्याची मोठी संधी आहे, असे रावल म्हणाले.
इतर भूमिकांवर बाबुरावची सावली
बाबुरावच्या लोकप्रियतेने त्यांच्या इतर critically acclaimed पात्रांना संपूर्ण झाकोळून टाकल्याची चिंता रावल यांनी व्यक्त केली. त्यांच्या अनेक चांगल्या भूमिका त्या आयकॉनिक पात्रामागे दबल्या गेल्याचे त्यांनी सांगितले. “बाबुराव आर. के. लक्ष्मण यांच्यापेक्षाही लोकप्रिय आहे, असे लोक सांगतात,” असे सांगताना त्यांनी मनातील अस्वस्थता मांडली.
तरीही बाबुरावच्या अद्वितीय व्यक्तिमत्त्वाला आणि प्रेक्षकांशी जोडणाऱ्या गुणांना त्यांनी मान्य केले. “या पात्रात प्रचंड स्कोप आहे; बाबुराव जे काही म्हणेल त्यावर तुम्ही विश्वास ठेवणारच,” असे ते म्हणाले. या पात्रावर असलेल्या प्रेमासोबतच त्या पुनरावृत्तीची कैद — हाच त्यांचा मोठा द्वंद्व आहे.
पात्राची पत कमी होऊ न देण्याचा निर्धार
बाबुरावसारख्या किंवा त्याच्या वेरिएशन असलेल्या अनेक विनोदी भूमिका त्यांना वारंवार ऑफर होतात; पण त्या सहज पैशासाठी स्वीकारण्यास ते नकार देतात. “बाबुरावची कार्टूनसदृश भूमिका करण्यास मी नेहमी ‘नाही’ म्हटलं आहे,” असे ते ठामपणे म्हणाले.
या पात्राचे हक्क निर्माता फिरोज नाडीयाडवाला यांच्याकडे असल्याने इतर कोणत्याही प्रॉडक्शनमध्ये बाबुरावची भूमिका करता येत नाही, हेही त्यांनी सांगितले. हे बंधन त्रासदायक असले तरी त्यामुळेच या पात्राची प्रतिष्ठा जपली गेल्याचे त्यांनी नमूद केले — “असहायतेतून निर्माण झालेला गुण” असे त्यांनी म्हटले.
भविष्य: ‘हेरा फेरी ३’ आणि त्यापुढे
टाइपकास्टिंगची भीती असूनही, रावल यांनी येणाऱ्या ‘हेरा फेरी ३’मध्ये पुन्हा बाबुरावची भूमिका साकारण्यास संमती दिली आहे. सर्जनशील मतभेदांमुळे त्यांनी काही काळ प्रकल्पापासून अंतर घेतले होते; मात्र आता त्यांनी टीममध्ये पुनरागमन केले आहे. २०२६ च्या सुरुवातीला शूटिंग सुरू होणार आहे. अक्षय कुमार आणि सुनील शेट्टी पुन्हा राजू आणि श्यामच्या भूमिकेत दिसणार असून प्रेक्षकांचे लाडके त्रिकूट पुन्हा एकत्र येणार आहे.
आयकॉनिक पात्रांमुळे मिळालेल्या लोकप्रियतेनंतर, त्यापलीकडे स्वतःला सिद्ध करण्याचा संघर्ष — हाच अनेक कलाकारांसमोरील खरा प्रश्न आहे आणि रावल यांनी याबद्दल खुलेपणाने बोलणे म्हणजे भारतीय सिनेमातील सातत्यपूर्ण यशाच्या गुंतागुंतीवर एक नवा दृष्टिकोन दिल्यासारखेच आहे.
– सोनाली