ਚੇੰਨਈ, 20 ਨਵੰਬਰ (PTI) — ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਨ: ਭਾਰਤ ਹੁਣ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਖੰਗਾਲੇਗਾ

**EDS: TO GO WITH STORY** Chennai: Matsya-6000, India's manned deep sea submersible during harbour trials, in Chennai. (PTI Photo)(PTI11_20_2025_000097B) *** Local Caption *** Matsya-6000, India's manned deep sea submersible undergoing harbour trials in January near Chennai. The Matsya-6000 will dive to a depth of 500 meters in the sea early 2026, marking India's entry into the niche area of deep sea exploration.

ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਚੇੰਨਈ ਤਟ ਤੋਂ 500 ਮੀਟਰ ਗਹਿਰਾਈ ਤੱਕ 28 ਟਨ ਭਾਰ ਵਾਲੀ ਦੇਸੀ ਮਨੁੱਖ-ਚਾਲਿਤ ਸਬਮਰਸਿਬਲ ਚਲਾਉਣਗੇ NIOT ਦੇ ਦੋ ਵਿਗਿਆਨੀ — ਜਿਸ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਉਹਨਾਂ ਚੁਣਿੰਦੀਆਂ ਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਗਹਿਰਾਈਆਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਰਮੇਸ਼ ਰਾਜੂ ਅਤੇ ਜਤਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿੰਘ ‘ਮਤਸਯਾ–6000’ ਨੂੰ ਡੀਪ ਓਸ਼ਨ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਚਲਾਉਣਗੇ।

NIOT ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਬਾਲਾਜੀ ਰਾਮਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਸੀਂ ROV ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਤਲ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ 6000 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਭੇਜੇ ਜਾਣੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।”

ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਨ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ‘ਆਤਮਨਿਰਭਰ ਭਾਰਤ’ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੋ ਵਾਰ ਗਲੋਬਲ ਟੈਂਡਰ ਜਾਰੀ ਹੋਏ ਪਰ ਤਕਨੀਕੀ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਕਾਰਨ ਸਬਮਰਸਿਬਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਲਿਆ ਗਿਆ।

“DRDO, CSIR ਅਤੇ ISRO ਦੀਆਂ ਲੈਬੋਰਟਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋੜੀਂਦੀ ਤਕਨੀਕ ਮੌਜੂਦ ਹੈ,” ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ।

ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਸਾਥਿਆ ਨਾਰਾਇਣਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਕੋਈ ਵੀ ਕੈਮਰਾ ਮਨੁੱਖੀ ਅੱਖ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਦਾ ਮੁਕਾਬਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।”

ਅਮਰੀਕਾ, ਰੂਸ, ਚੀਨ, ਜਪਾਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਹਨ। ਸਮੁਦ੍ਰਯਾਨ ਸਫਲ ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵੀ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਜਾਏਗਾ।

11,098 ਕਿਮੀ ਲੰਬੇ ਤਟ ਨਾਲ ਭਾਰਤ ਨੇ ਬਲੂ-ਇਕਾਨਮੀ ਨੀਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

NIOT ਕੈਂਪਸ ਵਿੱਚ ਮਤਸਯਾ–6000 ਤਿਆਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। 2.25 ਮੀਟਰ ਵਿਅਾਸ ਵਾਲੇ ਸਟੀਲ ਗੋਲਕ ਵਿੱਚ ਬੈਟਰੀਆਂ, ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਸਿਸਟਮ, ਬੈਲਾਸਟ ਟੈਂਕ, ਪ੍ਰੋਪੈਲਰ ਅਤੇ ਰੈਸਕਿਊ ਬੁਏ ਹੋਣਗੇ।

ਪਹਿਲੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਗਲੇ ਸਾਲ 500 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਜਾਵੇਗਾ। 2027 ਵਿੱਚ 6000 ਮੀਟਰ ਡਾਈਵ ਦੀ ਯੋਜਨਾ ਹੈ।

ਬੈਂਗਲੁਰੂ ISRO ਲੈਬ 80 ਮਿਮੀ ਮੋਟੀ ਟਾਇਟੇਨਿਅਮ ਗੋਲਕ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ।

ਇਹ ਸਬਮਰਸਿਬਲ ਪ੍ਰਤੀ ਮਿੰਟ 30 ਮੀਟਰ ਦੀ ਗਤੀ ਨਾਲ ਹੇਠਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਪੋਰਥੋਲ, ਰੋਬੋਟਿਕ ਬਾਂਹਾਂ ਤੇ ਕੈਮਰੇ ਹੋਣਗੇ।

DNV ਸਰਟੀਫਿਕੇਸ਼ਨ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਸਬਮਰਸਿਬਲ ਬਣਾਏਗਾ।

ਅਗਸਤ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਭਾਰਤੀ ਵਿਗਿਆਨੀ 5000 ਮੀਟਰ ਤੱਕ ਫ਼ਰਾਂਸੀਸੀ ‘ਨਾਟਾਇਲ’ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ, ਜਿਸਦਾ ਤਜ਼ਰਬਾ ਹੁਣ ਕਾਮ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।