ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ, 6 ਅਗਸਤ (ਏਪੀ): ਜਪਾਨ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਸ਼ਹਿਰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਹੋਏ ਅਣੂ ਹਮਲੇ ਦੀ 80ਵੀਂ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਨਾਈ ਗਈ। ਇਸ ਮੌਕੇ, ਕਈ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨੇਤਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ‘ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ’ ਰੱਖਣ ਦੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਮਰਥਨ ‘ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਜਤਾਈ।
ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘਟ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਔਸਤ ਉਮਰ ਹੁਣ 86 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲਈ ਆਖਰੀ ਵੱਡਾ ਮੌਕਾ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
“ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਨਹੀਂ ਬਚਿਆ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਅਣੂ ਖ਼ਤਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਹਾਂ,” ਜਪਾਨੀ ਸੰਸਥਾ ਨਿਹੋਨ ਹਿਦਾਂਕਿਓ, ਜਿਸਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਨਸ਼ਟਤਾ ਲਈ ਨੋਬਲ ਸ਼ਾਂਤੀ ਇਨਾਮ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। “ਸਾਡੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁਣ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਬਦਲ ਸਕੀਏ।”
6 ਅਗਸਤ 1945 ਨੂੰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗੇ ਬੰਬ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 1,40,000 ਲੋਕ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਬਾਅਦ, ਨਾਗਾਸਾਕੀ ‘ਤੇ ਡਿੱਗੇ ਦੂਜੇ ਬੰਬ ਨੇ 70,000 ਹੋਰ ਜਾਨਾਂ ਲੈ ਲੀਆਂ। ਜਪਾਨ ਨੇ 15 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਸਰੈਂਡਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੂਜਾ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ ਅੱਧੀ ਸਦੀ ਦੀ ਜਪਾਨੀ ਅਗਰੈਸ਼ਨ ਦਾ ਅੰਤ ਹੋਇਆ।
ਇਸ ਸਮਾਰੋਹ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਅਤੇ ਬੇਲਾਰੂਸ ਸਮੇਤ ਰਿਕਾਰਡ 120 ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਮੂਲੀ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ 8:15 ਵਜੇ, ਜਦੋਂ ਅਮਰੀਕੀ B-29 ਵਿਮਾਨ ਨੇ ਬੰਬ ਸੁੱਟਿਆ ਸੀ, ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਦਾ ਮੌਨ ਰਖਿਆ ਗਿਆ।
ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਦੇ ਮੇਅਰ ਕਾਜੂਮੀ ਮਾਤਸੁਈ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਸ਼ਿਗੇਰੂ ਇਸ਼ੀਬਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਸਮਾਰਕ ਤੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਸਮਾਰੋਹ ਤੋਂ ਘੰਟਿਆਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਾਰਕ ਪਾਰਕ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਆ ਗਏ।
74 ਸਾਲਾ ਕਾਜੂਓ ਮਿਓਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਦਾਦਾ ਅਤੇ ਦੋ ਕਜ਼ਿਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਆਏ ਅਤੇ ਦੋਆ ਕੀਤੀ ਕਿ ਇਹ “ਗਲਤੀ” ਦੁਬਾਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ, “ਅਣੂ ਖ਼ਤਰੇ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗਏ ਹਨ… ਮੈਂ ਸਿਰਫ ਇੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਹਾਲਾਤ ਹੋਰ ਨਾ ਵਿਗੜਨ।” “ਸਾਨੂੰ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।”
ਅੱਜ ਦੀ ਇਹ ਵਰ੍ਹੇਗੰਢ ਉਹ ਸਮਾਂ ਹੈ ਜਦੋਂ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰੇ ਵਿੱਚ, ਜਪਾਨ ਸਮੇਤ, ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੂਨ ਵਿੱਚ ਇਰਾਨ ਉੱਤੇ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਨੂੰ ਹੀਰੋਸ਼ੀਮਾ ਅਤੇ ਨਾਗਾਸਾਕੀ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਕੇ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਅਤੇ ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਈ ਨਰਮ ਪ੍ਰਤਿਕਿਰਿਆ ਨੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਕੀਤਾ।
79 ਸਾਲਾ ਕੋਸੇਇ ਮਿਤੋ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੌਰਾਨ ਰੇਡੀਏਸ਼ਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ ਸਨ, ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, “ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਵਕੂਫ਼ੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਹਮਲਾਵਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਕਰਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਅਣੂ ਹਥਿਆਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਖਤਮ ਹੋਣਗੇ।”
ਜਪਾਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਮਨਾਈ ਸੰਧੀ ਉੱਤੇ ਹਸਤਾਖਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੀਟਿੰਗ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇਕਾਰੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਜਪਾਨ ਅਮਰੀਕੀ ਅਣੂ ਛੱਤਰੀ ਹੇਠ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛਲੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਇਕਲੌਤਾ ਅਣੂ ਹਮਲੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਦੇਸ਼ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਚੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਇਹ ਸਿਰਫ ਖਾਲੀ ਵਾਅਦੇ ਹਨ।
ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਿਰਫ ਯੁੱਧ ਸੇਨਕਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਆਵਜ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਆਮ ਨਾਗਰਿਕ ਪੀੜਤ ਅਜੇ ਵੀ ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਤੋਂ ਵੀ ਨਾਗਰਿਕ ਮੌਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ। (ਏਪੀ)