નવી દિલ્હી, જુલાઈ ૩૧ (પીટીઆઈ) – કેન્દ્રિય પર્યાવરણ મંત્રી ભુપેન્દ્ર યાદવે જણાવ્યું હતું કે ઝિમ્બાબ્વેમાં યોજાઈ રહેલી રામસાર કન્વેન્શન ઑન વેટલૅન્ડ્સની ૧૫મી બેઠકમાં ભારતમાં “વેટલૅન્ડ્સના સમજદારીપૂર્વક ઉપયોગ માટે ટકાઉ જીવનશૈલીઓના પ્રચાર” માટે આપેલો ઠરાવ બહુમતીથી મંજૂર થયો છે. આ ઠરાવને ૧૭૨ કોન્ટ્રેક્ટિંગ પક્ષો, છ આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા સહયોગીઓ અને અન્ય વક્ષણકારોએ ટેકો આપ્યો હતો.
પર્યાવરણ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે આ ઠરાવ દ્વારા પક્ષોએ સ્વીકાર્યું છે કે વ્યક્તિગત અને સામૂહિક પસંદગીઓ વેટલૅન્ડ્સ સંરક્ષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે અને પક્ષોએ પોતાની રાષ્ટ્રીય પરિસ્થિતિઓ અનુસાર પૃથ્વી-મૈત્રી જીવનશૈલી તરફ કામ કરવાનું પ્રતિબદ્ધ કર્યું છે.
ઠરાવ અનુસાર, તમામ સ્તરે વેટલૅન્ડ્સ મેનેજમેન્ટ યોજના, કાર્યક્રમો અને રોકાણોમાં ટકાઉ જીવનશૈલીના ઘટકોના સ્વૈચ્છિક રીતે સમાવેશ માટે પક્ષોને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત જાહેર-ખાનગી સહકારને પ્રોત્સાહન, જ્ઞાન અને જાગૃતિ અભિયાન હાથ ધરવા અને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ સર્જવા માટે પણ આહ્વાન કરવામાં આવ્યું છે.
૨૪ જુલાઈના ઉચ્ચસ્તરીય સત્રમાં પોતાના ભાષણ દરમિયાન, યાદવે ટકાઉ જીવનશૈલીઓના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો અને અન્ય દેશોને આ ઠરાવને સમર્થન આપવાનું આમંત્રણ આપ્યું હતું.
તેમણે જણાવ્યું હતું કે “વેટલૅન્ડ્સ રાષ્ટ્રીય જીવોવૈવિધ્ય યોજના, વન્યજીવન ક્રિયા યોજના અને પાણી, શહેરી વિકાસ અને હવામાન પરિવર્તન સાથે જોડાયેલી પહેલોમાં મહત્વપૂર્ણ ભાગ ભજવે છે.”
તેમણે વધુમાં કહ્યું હતું કે ભારતની સંરક્ષણ માટેની દૃષ્ટિ તેની સાંસ્કૃતિક મૂલ્યો અને ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ના સિદ્ધાંતમાં સમાવિષ્ટ છે. “વાસ્તવિક સંરક્ષણ ત્યારે શક્ય બને છે જ્યારે તમામ સ્તરના હિતધારકો સાથે જોડાઈ શકાય. આ સિદ્ધાંતના આધારે ભારતે સેવ વેટલૅન્ડ અભિયાન શરૂ કર્યું છે જે અંતર્ગત ૨૦ લાખથી વધુ લોકોની સ્વૈચ્છિક ભાગીદારીથી ૧.૭ લાખથી વધુ વેટલૅન્ડ્સનું ગ્રાઉન્ડ ટ્રુથિંગ અને આશરે એક લાખ વેટલૅન્ડ્સની સીમા નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે.”
ટકાઉ જીવનશૈલીઓ એટલે કે એવી જીવનપદ્ધતિઓ કે જે પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન કરે છે, સંસાધનોનું સંરક્ષણ કરે છે, ટકાઉ વિકાસને પ્રોત્સાહિત કરે છે અને આરોગ્ય, સુરક્ષા અને સામાજિક સંબંધો સુધારીને જીવનગુણવત્તા વધારવા માટે કાર્ય કરે છે.
ભારત મિશન લાઇફ દ્વારા ટકાઉ જીવનશૈલીઓને વૈશ્વિક જનઆંદોલન તરીકે પ્રમોટ કરી રહ્યો છે. આ મિશન રાષ્ટ્રીય આશાઓને સામૂહિક પ્રયાસોમાં રૂપાંતરિત કરે છે.
આ ઠરાવ યુએન એન્વાયરન્મેન્ટ અસેમ્બલીમાં માર્ચ ૨૦૨૪માં અપનાવવામાં આવેલા ઠરાવ ૬/૮ ઉપર આધારિત છે, જે ટકાઉ જીવનશૈલીઓના પ્રચારને આવકાર્યો છે અને સભ્ય દેશોને અવશ્યક આધારભૂત પરિસ્થિતિઓ ઊભી કરવા, સહયોગ મજબૂત કરવા અને નાગરિકોને માહિતીપ્રદ પસંદગીઓ માટે સશક્ત બનાવવાના શિક્ષણ અને જાગૃતિ અભિયાન ચલાવવાનો આહ્વાન કરે છે.
રામસાર કન્વેન્શન એ વેટલૅન્ડ્સના સંરક્ષણ અને સમજદારીપૂર્વકના ઉપયોગ માટેનું આંતરરાષ્ટ્રીય સંમેલન છે. તેનું નામ ઈરાનના કસપિયન સમુદ્ર કાંઠે આવેલા રામસાર શહેર પરથી પાડવામાં આવ્યું છે, જ્યાં આ સંમેલન ૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૭૧ના રોજ અપનાવવામાં આવ્યું હતું. ભારતમાં આ સંમેલન ૧ ફેબ્રુઆરી ૧૯૮૨ના રોજ માન્ય કરવામાં આવ્યું હતું.