ವಿಯೆನ್ನಾ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10 (ಎಪಿ) – ತೆಹ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ವೀಕ್ಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಇರಾನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಪರಮಾಣು ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗೆ ಯುಎನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ್ದ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಇರಾನ್ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬುಧವಾರ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಂಗಳವಾರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಣು ಶಕ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ (IAEA) ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕ ರಫೇಲ್ ಗ್ರೋಸಿ, ಇರಾನ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಅರಾಘ್ಚಿ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಬದರ್ ಅಬ್ದೆಲಟ್ಟಿ ಅವರ ಸಭೆಯ ನಂತರ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.
ಒಪ್ಪಂದದ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಬುಧವಾರ ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಗ್ರೋಸಿ, ಆ ದಸ್ತಾವೇಜು “ಪರಿಶೀಲನೆ ಸೂಚನೆಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.
ಒಪ್ಪಂದವು “ಇರಾನ್ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಳವಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ದಾಳಿ ನಡೆದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಅಣು ವಸ್ತುಗಳ ಕುರಿತು ಅಗತ್ಯವಾದ ವರದಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ,” ಎಂದು ಗ್ರೋಸಿ ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಇದರಿಂದ “ಅಗತ್ಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ” ಎಂದರು, ಆದರೆ ಅದು ಯಾವಾಗ ನಡೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.
“ಈ ದಸ್ತಾವೇಜಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ವರೂಪವು ಅದರ ಆಳವಾದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ ಈಗ ಮರು ಸಹಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿವೆ. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಈಗ ಜಾರಿಗೆ ಬರಬೇಕಾಗಿವೆ,” ಎಂದು ಗ್ರೋಸಿ ಮಂಡಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.
ಜುಲೈ 2ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಸೂದ್ ಪೆಜೆಶ್ಕಿಯನ್, ಇರಾನ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾದ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಮಾಣು ವೀಕ್ಷಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಸ್ರೇಲ್–ಇರಾನ್ 12 ದಿನಗಳ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಈ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಇರಾನ್ನ ಅಣು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದವು.
ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ನಂತರದಿಂದ, ಐಎಇಎ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇರಾನ್ನ ಬಾಂಬ್ ದರ್ಜೆಯ ಸಮೀಪದ ಯುರೇನಿಯಂ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ, ಇದನ್ನು ಯುಎನ್ ಪರಮಾಣು ವೀಕ್ಷಕ ಸಂಸ್ಥೆ “ಗಂಭೀರ ಚಿಂತೆ” ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದೆ.
ವಿಯೆನ್ನಾದಲ್ಲಿರುವ ಐಎಇಎಯ ರಹಸ್ಯ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ, ಜೂನ್ 13ರವರೆಗೆ ಇರಾನ್ 440.9 ಕೆ.ಜಿ ಯುರೇನಿಯಂ ಅನ್ನು 60% ರಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿತ್ತು.
ಅದನ್ನು 90% ರಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದರೆ, 10 ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಐಎಇಎ ಮಾನದಂಡ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವಾದ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸ್ಫೋಟಕ ಸಾಧನ ಸೇರಿಸುವಂತಹ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪರಿಣತಿ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಐಎಇಎ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾದ ಏಕೈಕ ತಾಣ ಬೂಶೆರ್ ಅಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಷ್ಯಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಿಂದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಇಂಧನ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಕರು ಅಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡರು.
ಮಂಗಳವಾರ ಅರಾಘ್ಚಿ ಹೇಳಿದರು: “ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಚಿಂತೆಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಐಎಇಎಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ವೈರಿ ಕ್ರಮ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮರು ಜಾರಿಗೆ ತರುವುದಾದರೂ ನಡೆದರೆ, ಇರಾನ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದರು.
ಈ ಸಭೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ 28ರಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಇರಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮರು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 2015ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ.
ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು “ಸ್ನ್ಯಾಪ್ಬ್ಯಾಕ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು 2015ರ ಇರಾನ್ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯುಎನ್ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವೀಟೋ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಬಹುದು.
ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೆ, 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಮರು ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಯೂರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಿಳಿಸಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಇರಾನ್ ತನ್ನ ಅಣು ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ಯುಎನ್ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅಣು ತಾಣಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನೀಡಿದರೆ ಮತ್ತು 400 ಕೆ.ಜಿ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾದ ಯುರೇನಿಯಂ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರ ನೀಡಿದರೆ, ಅವು ಗಡುವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಿವೆ.