नवी दिल्ली, 3 सप्टेंबर (पीटीआय) – 2021 मध्ये जगभरात अब्जाहून अधिक लोक — म्हणजे जवळपास प्रत्येक सातपैकी एक — मानसिक आरोग्य समस्यांसह जगत होते, ज्यामध्ये चिंता (Anxiety) आणि नैराश्य (Depression) या विकारांचा दोन-तृतीयांशाहून अधिक प्रकरणांमध्ये वाटा होता, असे जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) यांनी म्हटले आहे.
हे विकार मानवी जीवनावर आणि अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम करतात, असे संयुक्त राष्ट्रांच्या या आरोग्य संस्थेने नमूद केले.
आत्महत्या ही युवकांमधील मृत्यूची एक मोठी कारणे असून जगभरात झालेल्या प्रत्येक 100 मृत्यूपैकी एकापेक्षा जास्त मृत्यू आत्महत्येमुळे होतात, तसेच प्रत्येक मृत्यूपाठी सुमारे 20 आत्महत्येचे प्रयत्न होतात, असे WHO ने ‘वर्ल्ड मेंटल हेल्थ टुडे’ आणि ‘मेंटल हेल्थ अॅटलस 2024’ या अहवालांमध्ये म्हटले आहे.
अहवाल लेखकांनी असेही सांगितले की, स्किझोफ्रेनिया (Schizophrenia) आणि बायपोलर डिसऑर्डर (Bipolar Disorder) — जे अनुक्रमे दर 200 पैकी 1 आणि 150 पैकी 1 प्रौढांवर परिणाम करतात — हे गंभीर चिंतेचे विषय आहेत.
“अत्यंत स्थितीतील स्किझोफ्रेनिया हे सर्वात जास्त अपंगत्व निर्माण करणारे आजार मानले जाते” आणि ते “समाजासाठी प्रति व्यक्ती सर्वात खर्चिक मानसिक विकार” असल्याचे त्यांनी लिहिले. या स्थितीमध्ये भास (Hallucinations) आणि विस्कळीत विचारप्रक्रिया दिसून येतात.
ही निष्कर्षे WHO च्या ‘ग्लोबल हेल्थ एस्टिमेट्स 2021’ आणि वॉशिंग्टन विद्यापीठातील इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थ मेट्रिक्स अँड इव्हॅल्युएशनद्वारे समन्वित ‘ग्लोबल बर्डन ऑफ डिसीजेस, इंज्युरी अँड रिस्क फॅक्टर्स स्टडी 2021’ या डेटाबेसच्या विश्लेषणावर आधारित आहेत.
या अंदाजांमधून मानसिक विकारांचा प्रसार आणि त्यांचा परिणाम याबद्दलची ताजी माहिती मिळते आणि देशानुसार आरोग्यसेवेमधील तुटवडा देखील उघड होतो. 2020 मध्ये सुरू झालेल्या कोविड-19 महामारीनंतरचे हे पहिलेच अंदाज आहेत.
मानसिक आरोग्यात सातत्याने गुंतवणूक करणे आणि सेवा वाढवणे अत्यंत गरजेचे आहे, असे WHO ने म्हटले.
“मानसिक आरोग्य सेवा परिवर्तन करणे ही आजची एक महत्त्वाची सार्वजनिक आरोग्याची गरज आहे,” असे WHO चे महासंचालक डॉ. टेड्रोस अधानोम गेब्रेयेसस म्हणाले.
“मानसिक आरोग्यात गुंतवणूक करणे म्हणजे लोक, समुदाय आणि अर्थव्यवस्थेत गुंतवणूक करणे — ही अशी गुंतवणूक आहे की जी कोणत्याही देशाने दुर्लक्ष करून चालणार नाही. प्रत्येक सरकार आणि प्रत्येक नेत्याने तातडीने पावले उचलली पाहिजेत आणि मानसिक आरोग्यसेवा ही विशेष सुविधा म्हणून नव्हे तर मूलभूत हक्क म्हणून दिली गेली पाहिजे,” असे त्यांनी सांगितले.
लेखकांनी मानसिक विकारांचा “प्रचंड” आर्थिक परिणाम देखील अधोरेखित केला आहे. उत्पादकता कमी होणे आणि अप्रत्यक्ष खर्च हे आरोग्यसेवा खर्चापेक्षा कितीतरी अधिक असल्याचे आढळले.
नैराश्य आणि चिंता हे विकार प्रति व्यक्ती कमी खर्चिक असले तरी त्यांचा प्रसार जास्त असल्यामुळे जागतिक स्तरावर मोठे आर्थिक नुकसान होते. जगभरात उत्पादकतेतील वार्षिक नुकसान जवळपास 1 ट्रिलियन अमेरिकन डॉलर्स एवढे असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.
2020 पासून अनेक देशांनी मानसिक आरोग्य धोरणे मजबूत करण्यासाठी पावले उचलली आहेत. मात्र, या प्रगतीचे कायदेशीर सुधारणेत रूपांतर झालेले नाही, असे लेखक म्हणाले.
सरकारे त्यांच्या एकूण आरोग्य बजेटमधून केवळ दोन टक्के मानसिक आरोग्यावर खर्च करतात — “2017 पासून यात काहीही बदल झालेला नाही.” श्रीमंत देशांमध्ये प्रति व्यक्ती 65 डॉलर्सपासून तर गरीब देशांमध्ये केवळ 0.04 डॉलर्स एवढा खर्च केला जातो.
जगभरात 1 लाख लोकांमागे सरासरी 13 मानसिक आरोग्य तज्ञ उपलब्ध आहेत, मात्र “कमी आणि मध्यम उत्पन्न असलेल्या देशांमध्ये प्रचंड तुटवडा आहे,” असे लेखकांनी सांगितले.
श्रेणी: ब्रेकिंग न्यूज
SEO टॅग्स: #स्वदेशी, #बातम्या, 2021 मध्ये अब्जाहून अधिक लोक मानसिक आरोग्य समस्यांनी प्रभावित: WHO