ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, 16 ਅਕਤੂਬਰ (ਪੀਟੀਆਈ) — ਅਰਥ ਸਿਸਟਮ ਸਾਇੰਸ ਡਾਟਾ (Earth System Science Data) ਜਰਨਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਸ਼ਵ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ, 2024–25 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 1.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਰਾਜ ਰਿਹਾ।
ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗਲ ਅੱਗ ਦਾ ਮੌਸਮ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਸਨ ਫਸਲ ਸਾੜਨਾ, ਹੀਟਵੇਵ ਅਤੇ ਸੁੱਕੇ ਇੰਧਨ ਦਾ ਇਕੱਠਾ ਹੋਣਾ। ਇਸ ਅੱਗ ਨੇ ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਧੁੰਧ (ਹੇਜ਼) ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ PM2.5 ਪੱਧਰ ਵਿਸ਼ਵ ਸਿਹਤ ਸੰਸਥਾ (WHO) ਦੇ ਦਿਨ ਦੇ ਮਿਆਰ ਨਾਲੋਂ 13 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਇਹ ਅਧਿਐਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ ਈਸਟ ਐਂਗਲੀਆ ਅਤੇ ਯੂਕੇ ਮੈਟ ਆਫਿਸ ਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਸਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਸਟੇਟ ਆਫ ਵਾਇਲਡਫਾਇਰਜ਼ (State of Wildfires) ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਮਾਨ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 2024–25 ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ 10 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਕਾਂਗੋ ਦੇ ਲੋਕਤੰਤਰਿਕ ਗਣਰਾਜ ਵਿੱਚ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਲਗਭਗ 1.5 ਕਰੋੜ ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ, ਜਦਕਿ ਨਾਈਜੀਰੀਆ, ਚੀਨ, ਮੋਜ਼ਾਮਬਿਕ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸੁਡਾਨ ਅਗਲੇ ਸਥਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਸਨ।
ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਨੇ 3.7 ਮਿਲੀਅਨ ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਖੇਤਰ — ਜੋ ਕਿ ਭਾਰਤ ਨਾਲੋਂ ਵੱਡਾ ਹੈ — ਸਾੜ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 8 ਬਿਲੀਅਨ ਟਨ CO₂ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਔਸਤ ਨਾਲੋਂ 10% ਵੱਧ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹੋਈਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਗਾਂ, ਜੋ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ (ਕਲਾਈਮੇਟ ਚੇਂਜ) ਨਾਲ ਹੋਰ ਗੰਭੀਰ ਹੋਈਆਂ, ਇਸ ਵਾਧੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਸਨ।
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ 4.6 ਮਿਲੀਅਨ (46 ਲੱਖ) ਲੋਕ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ, ਜਦਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ 3.5 ਮਿਲੀਅਨ (35 ਲੱਖ)। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਢਾਂਚਾਗਤ ਜੋਖਮ (infrastructure exposure) ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੇ ਸਥਾਨ ‘ਤੇ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 44 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਮੁੱਲ ਦੀ ਸੰਪਤੀ ਖ਼ਤਰੇ ‘ਤੇ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਚੀਨ ਤੋਂ ਅੱਗੇ।
ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਮਨੁੱਖ-ਕਾਰਜਤ ਮੌਸਮੀ ਤਬਦੀਲੀ ਕਾਰਨ ਤੀਬਰ ਜੰਗਲ ਅੱਗਾਂ ਵੱਧ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਨਾਂ, ਸੰਪਤੀ ਅਤੇ ਪਰਿਆਵਰਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਲਈ ਵਧਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰ
SEO ਟੈਗਸ: #Swadesi, #News, #IndiaWildfire, #Environment, #ClimateChange, #UttarPradesh, #Punjab, #15MillionAffected, #UPWorstHit