ਦੁਬਈ, 30 ਜੂਨ (ਏਪੀ): ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵੱਲੋਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਲਈ ਮਨਾਉਣ ਨੂੰ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ 12 ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਖੂਨੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਖਤਮ ਹੋ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਇਹ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਮੁੱਖ ਪਰਮਾਣੂ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ‘ਤੇ 30,000 ਪਾਉਂਡ ਦੇ “ਬੰਕਰ-ਬਸਟਿੰਗ” ਬੰਬ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਇੱਕ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਵਿਚੋਲਗੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਅਜੇ ਵੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਪਰ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ। ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਅਜੇ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਅਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹਨ। ਅਤੇ ਕੀ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਇਸ ਪਲ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾ ਕੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਹਮਾਸ ਨੂੰ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ 20 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਜੰਗਬੰਦੀ ਅਤੇ ਬੰਧਕਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਸਵਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਕੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ:
ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਪਿੱਛੇ ਧੱਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
ਟਰੰਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਏ ਗਏ ਤਿੰਨ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ “ਖਤਮ” ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਰੱਖਿਆ ਸਕੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ “ਤਬਾਹ” ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ, ਯੂਐਸ ਡਿਫੈਂਸ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਏਜੰਸੀ ਦੁਆਰਾ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇੱਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਫੋਰਡੋ, ਨਾਟਾਂਜ਼ ਅਤੇ ਇਸਫਾਹਾਨ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ, ਪਰ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਬਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (International Atomic Energy Agency) ਦੇ ਮੁਖੀ ਰਾਫੇਲ ਗ੍ਰੋਸੀ ਨੇ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਸੀਬੀਐਸ ਦੇ “ਫੇਸ ਦਿ ਨੇਸ਼ਨ” (Face the Nation) ‘ਤੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਦੇ ਇਲਾਜ, ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਅਤੇ ਸੰਵਰਧਨ ਦੀਆਂ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਈਰਾਨੀ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਨੂੰ “ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੱਦ ਤੱਕ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।” ਪਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਕੁਝ ਅਜੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ” ਅਤੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਮਰੱਥਾਵਾਂ ਬਾਕੀ ਹਨ, “ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੁਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣਗੇ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੂਰੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨਿਰੀਖਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਬੰਧ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਜੰਗਬੰਦੀ ਸੌਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਤੇਹਰਾਨ ‘ਤੇ ਦਹਾਕਿਆਂ ਤੋਂ ਲੱਗੀਆਂ ਸਖਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਵੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਘੱਟ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਈਰਾਨ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਇੱਕ “ਮਹਾਨ ਵਪਾਰਕ ਰਾਸ਼ਟਰ” ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਦਭਾਵਨਾ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੇਰ ਨਹੀਂ ਚੱਲੀ।
ਆਇਤੁੱਲਾ ਅਲੀ ਖਮੇਨੇਈ ਨੇ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੀ ਪਹਿਲੀ ਜਨਤਕ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਵਿੱਚ, ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਤੇਹਰਾਨ ਨੇ “ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ‘ਤੇ ਥੱਪੜ” ਮਾਰਿਆ ਹੈ।” ਟਰੰਪ ਨੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸੁਪਰੀਮ ਲੀਡਰ ਨੂੰ ਇਹ ਮੰਨ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨ “ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਗਿਆ”। ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਖਮੇਨੇਈ ਦੀਆਂ ਗਰਮ ਟਿੱਪਣੀਆਂ ਕਾਰਨ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਪਾਬੰਦੀ ਤੋਂ ਰਾਹਤ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ ਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਰਹੇ ਹਨ।
ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਮੁੱਢਲੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ ਜੋ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਆਰਾ ਹਮਲੇ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਪਰ ਈਰਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅੱਬਾਸ ਅਰਾਗਚੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਗੱਲਬਾਤ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਸਮਝੌਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਇਹ ਅਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਈਰਾਨ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲੜਾਈ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਇੰਨੀ ਜਲਦੀ ਬਾਅਦ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੈ – ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇ ਟਰੰਪ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ‘ਤੇ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਨਾਗਰਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਵੀ ਪਰਮਾਣੂ ਸੰਵਰਧਨ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਤੇ ਟਰੰਪ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਬੱਧਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬਿਆਨ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। “ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਸਮਝੌਤੇ ‘ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ,” ਉਸਨੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਾਟੋ ਸਿਖਰ ਸੰਮੇਲਨ ਪ੍ਰੈਸ ਕਾਨਫਰੰਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ। ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ ਕਿ ਇਹ ਇੰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।”
ਈਰਾਨ ਦੇ ਸਰਵਉੱਚ ਨੇਤਾ ਦੀ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਹੋਵੇਗੀ?
ਖਮੇਨੇਈ ਦੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਹਾਜ਼ਰੀ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ-ਈਰਾਨ ਸਬੰਧਾਂ ਅਤੇ ਇਸਲਾਮਿਕ ਗਣਰਾਜ ਦੇ ਅਮਰੀਕੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਦੋਵਾਂ ਹਮਲਿਆਂ ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਦੇ ਦਾਇਰੇ ਬਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਨੂੰ ਖਤਰਿਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਕਾਰਨ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤੇ ਇੱਕ ਬੰਕਰ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਆਇਤੁੱਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਫੌਜੀ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਕੰਮਕਾਜ ‘ਤੇ ਸਰਵਉੱਚ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਖਮੇਨੇਈ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਵਜ, ਮਰਹੂਮ ਰੁਹੁੱਲਾ ਖੁਮੈਨੀ ਨਾਲੋਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਮਾਂ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ 90 ਮਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਹੋਰ ਵੀ ਨਾਟਕੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਆਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਉਸਨੇ “ਮੁੱਲਾਂ” ਜਾਂ ਸ਼ੀਆ ਮੁਸਲਿਮ ਮੌਲਵੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ। ਇਸਨੇ ਕੱਟੜਪੰਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਰਵਿਵਾਦ ਅਧਿਕਾਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸਿਰਫ ਰੱਬ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਖਮੇਨੇਈ ਨੇ ਪੈਰਾਮਿਲਟਰੀ ਰੈਵੋਲਿਊਸ਼ਨਰੀ ਗਾਰਡ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਾਇਆ।
ਈਰਾਨ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਅਮਰੀਕੀ ਬੰਬਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਠਿਕਾਣੇ ‘ਤੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਜਵਾਬੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਦੁਆਰਾ ਇੱਕ ਅੱਧ-ਦਿਲੀ, ਚਿਹਰਾ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਉਪਾਅ ਵਜੋਂ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੀ ਅਤੇ ਹਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਿਰ ਵੀ ਈਰਾਨ ਇੱਕ ਲਗਾਤਾਰ ਖਤਰਾ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਈਬਰ ਜੰਗਬਾਜ਼ੀ ਰਾਹੀਂ। ਤੇਹਰਾਨ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹੈਕਰਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਮਰੀਕੀ ਬੈਂਕਾਂ, ਰੱਖਿਆ ਠੇਕੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਉਦਯੋਗ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ ਹੈ – ਪਰ ਹੁਣ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਜਾਂ ਅਰਥਚਾਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ।
ਯੂਐਸ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ ਆਫ ਹੋਮਲੈਂਡ ਸਿਕਿਓਰਿਟੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਵਧੇ ਹੋਏ ਈਰਾਨੀ ਸਾਈਬਰ ਖਤਰਿਆਂ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਜਨਤਕ ਬੁਲੇਟਿਨ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਯੂਐਸ ਸਾਈਬਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਸੁਰੱਖਿਆ ਏਜੰਸੀ, ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ, ਪਾਈਪਲਾਈਨਾਂ ਜਾਂ ਪਾਵਰ ਪਲਾਂਟਾਂ ਵਰਗੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚੌਕਸ ਰਹਿਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੀ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਜੰਗਬੰਦੀ ਕਾਇਮ ਰਹੇਗੀ?
ਇਹ ਇੱਕ ਨਾਜ਼ੁਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਇੱਕ ਸੀਨੀਅਰ ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਜੋ ਸੰਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਕੂਟਨੀਤਕ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਰੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨਾਲ ਫੋਨ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਨੇਤਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਾਵਰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਉਮੀਦ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਪਰ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸੌਦੇ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜੇਕਰ “ਈਰਾਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੁਬਾਰਾ ਹਮਲਾ ਕਰੇਗਾ।” ਜੰਗਬੰਦੀ ਦਾ ਸੌਦਾ ਤੇਹਰਾਨ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਮਝੌਤੇ ਦੇ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਖਮੇਨੇਈ ਦਾਅਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਹਮਲਿਆਂ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੀਆਂ ਪਰਮਾਣੂ ਸੁਵਿਧਾਵਾਂ ਨੂੰ “ਕੁਝ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ” ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਟਰੰਪ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਈਰਾਨ ਨੂੰ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਚਾਲੂ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਦਿਲਚਸਪੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। “ਆਖਰੀ ਚੀਜ਼ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਉਹ ਇਸ ਸਮੇਂ ਸੋਚ ਰਹੇ ਹਨ ਉਹ ਸੰਵਰਧਿਤ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਹੈ,” ਟਰੰਪ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਫਿਰ ਵੀ, ਟਰੰਪ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਮੀਦ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਰਾਨ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਨਿਰੀਖਣ ਲਈ ਖੋਲ੍ਹੇਗਾ ਕਿ ਉਹ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਮਾਣੂ ਊਰਜਾ ਏਜੰਸੀ, ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਨਿਗਰਾਨੀ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਸੰਗਠਨ “ਜਿਸਦਾ ਅਸੀਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਖੁਦ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਾਂ,” ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਪਰਮਾਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸ਼ੁਰੂ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਕੀ ਟਰੰਪ ਹੁਣ ਗਾਜ਼ਾ ‘ਤੇ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਈਰਾਨ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਿਲ੍ਹੇ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦਾ ਆਦੇਸ਼ ਦੇਣ ਦੇ ਆਪਣੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਜੂਆ ਖੇਡਿਆ।
ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ, ਉਸਨੇ ਯੂਕਰੇਨ ਵਿੱਚ ਰੂਸ ਦੇ ਬੇਰਹਿਮੀ ਵਾਲੇ ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਹਮਾਸ ਸੰਘਰਸ਼ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਘਰਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖਣ ਦਾ ਵੀ ਵਾਅਦਾ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਪਰ ਈਰਾਨ ‘ਤੇ ਅਮਰੀਕੀ ਹਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟਰੰਪ – ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ – ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਸੌਦਾ ਜਲਦੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਨਿੱਜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰਨ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਹੀਂ ਸਨ।
ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਨੂੰ, ਟਰੰਪ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਸਾਨੂੰ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਲੇ ਹਫ਼ਤੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਾਨੂੰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗੀ।” ਟਰੰਪ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਾਵਾਦ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਿਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਰਣਨੀਤਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਮੰਤਰੀ ਰੋਨ ਡਰਮਰ (Ron Dermer) ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਗਾਜ਼ਾ ਜੰਗਬੰਦੀ, ਈਰਾਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਲਈ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ ਦੀ ਉਮੀਦ ਹੈ, ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਤੋਂ ਜਾਣੂ ਇੱਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਨੇ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ‘ਤੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਕਿਉਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। (ਏਪੀ) ਜੀਆਰਐਸ ਜੀਆਰਐਸ
ਸ਼੍ਰੇਣੀ: ਬ੍ਰੇਕਿੰਗ ਨਿਊਜ਼
ਐਸ.ਈ.ਓ. ਟੈਗਸ: #ਸਵਦੇਸੀ, #ਖ਼ਬਰਾਂ, ਇਜ਼ਰਾਈਲ-ਈਰਾਨ ਸ਼ਾਂਤੀ ਸਮਝੌਤਾ, ਫੁਕੁਸ਼ੀਮਾ, ਟਰੰਪ, ਨੇਤਨਯਾਹੂ, ਗਾਜ਼ਾ