ఒక రథం, ఒక పదం, ఒక ప్రపంచం: ‘జగ్గర్‌నాట్’ యొక్క సాంస్కృతిక ప్రయాణం

Puri: People pull the chariot of Lord Jagannath during the annual ‘Rath Yatra’ festival, in Puri, Odisha, Saturday, June 28, 2025. (PTI Photo) (PTI06_28_2025_000145B)

న్యూఢిల్లీ/భువనేశ్వర్, జూలై 2 (పీటీఐ) – భారతదేశం ఆంగ్ల భాషకు అనేక పదాలను ఇచ్చింది. కానీ ‘జగ్గర్‌నాట్’ అంత బరువైన పదం బహుశా మరొకటి లేదు.

జగన్నాథ స్వామి నుండి ఉద్భవించిన ఈ పదం 19వ శతాబ్దం ప్రారంభం నుండి ఏదైనా పెద్ద మరియు ఆధిపత్య శక్తిని లేదా వస్తువును సూచిస్తుంది – ఇది పూరీలో ప్రతి సంవత్సరం భక్తులు మూడు కిలోమీటర్ల దూరం లాగే జగన్నాథ స్వామి యొక్క భారీ రథానికి సంబంధించినది. ఈ సంవత్సరం యాత్ర, జూన్ 27 న ప్రారంభమై, జూలై 5 న ముగుస్తుంది. జగ్గర్‌నాట్‌తో పాటు, భారతీయ భాషలు షాంపూ, ముల్లిగటావ్నీ సూప్, కమర్‌బంద్, జోధ్‌పూర్స్ మరియు డకాయిట్ వంటి అనేక ఇతర పదాలతో ఆంగ్లాన్ని అలంకరించాయి.

పరిశోధకుడు మరియు చరిత్రకారుడు అనిల్ ధీర్ ప్రకారం, జగ్గర్‌నాట్ పదం రెండు శక్తుల ఘర్షణ, రెండు ప్రపంచాల మధ్య ఒక సమావేశం: ఆంగ్లం మాట్లాడే పశ్చిమ దేశాలు మరియు భారతదేశం.

“రెవ క్లాడియస్ బ్యూకనన్ 1800ల ప్రారంభంలో బ్రిటన్ మరియు యునైటెడ్ స్టేట్స్ రెండింటిలోనూ ‘జగ్గర్‌నాట్’ పదాన్ని ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చిన మొదటి బ్రిటిష్ అధికారి. బ్యూకనన్ భారతదేశంలో నియమించబడిన ఆంగ్లికన్ చాప్లెన్ మరియు భారతదేశంలో క్రైస్తవ మిషన్‌లకు బలమైన మద్దతుదారు” అని ధీర్ PTIకి తెలిపారు.

ఆ పూజారి ఈ పదాన్ని ప్రతికూల అర్థంలో ఉపయోగించారు. “అతను ‘జగ్గర్‌నాట్’ పదాన్ని ప్రమాదకరమైన, హింసాత్మకమైన మరియు రక్తసిక్తమైన మతపరమైన ఆచారం అని భావించాడు. ఎందుకంటే 1800లలో రథయాత్ర ఉత్సవం సమయంలో జగన్నాథ స్వామి రథాల చక్రాల కిందకు వచ్చి చాలా మంది ఆత్మహత్య చేసుకున్నారు” అని ఆయన తెలిపారు.

జగన్నాథ సంస్కృతి పరిశోధకుడు భాస్కర్ మిశ్రా ప్రకారం, జగన్నాథ అనే పదం ‘జగత్’ (విశ్వం) మరియు ‘నాథ్’ (మాస్టర్) అనే రెండు పదాల కలయిక. మత గ్రంథాలలో దాని మూలాలు ఉన్నప్పటికీ, గత మూడు శతాబ్దాలుగా ఈ పదం దాని మార్గంలో ప్రతిదీ తొలగించుకుంటూ వెళ్ళే ఒక ఆపలేని శక్తికి ఉపయోగించబడుతోంది.

ఆక్స్‌ఫర్డ్ ఇంగ్లీష్ డిక్షనరీ ప్రకారం, జగ్గర్‌నాట్ నామవాచకం యొక్క తొలి వాడుక 1600ల మధ్యలో ఉంది. OED యొక్క జగ్గర్‌నాట్‌కు సంబంధించిన తొలి ఆధారాలు 1638 నుండి, రచయిత W బ్రుటన్ యొక్క ప్రసిద్ధ రచన “న్యూస్ ఫ్రమ్ ది ఈస్ట్-ఇండీస్”, లేదా “ఎ వాయేజ్ టు బెంగాల్లా” లో ఉన్నాయి.

దక్షిణ భారతదేశంలోని ఒక ప్రసిద్ధ ఆహార గొలుసుకు తన పేరును ఇవ్వడమే కాకుండా, మార్వెల్ కామిక్స్ కూడా జగ్గర్‌నాట్‌ను ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చింది. “ఎక్స్-మెన్” కామిక్ పుస్తకాలలో ఒక కల్పిత పాత్ర అయిన జగ్గర్‌నాట్, మానవాతీత బలం మరియు మన్నికను కలిగి ఉంది.

ఒడిశా అప్పటి ముఖ్యమంత్రి నవీన్ పట్నాయక్ డిసెంబర్ 1, 2022న మేక్ ఇన్ ఒడిశా కాంక్లేవ్‌లో పెట్టుబడిదారులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతూ, “రండి, జగ్గర్‌నాట్‌లో చేరండి” అని అన్నారు. జగన్నాథ్ అనే పదం ‘జాకోనెట్’ అనే మరో ఆంగ్ల పదానికి కూడా మూలమైంది.

జాకోనెట్ అనేది పూరీ నుండి ఉద్భవించిన తేలికైన, పత్తి వస్త్రం. ఈ పదం 18వ శతాబ్దం మధ్యలో ఆంగ్ల పదజాలంలోకి ప్రవేశించింది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ డిక్షనరీ ప్రకారం, జాకోనెట్ అనేది “జగన్నాథి లేదా కటక్‌లోని జగన్నాథపురిలో, అది మొదట తయారు చేయబడింది” యొక్క వికృత రూపం.

హిందీ నుండి ఉద్భవించిన అనేక ఇతర పదాలు కూడా ఉన్నాయి. ‘షాంపూ’ అనే పదం 18వ శతాబ్దానికి చెందినది. ఇది హిందీ పదం ‘చంపో’ నుండి వచ్చింది, దీని అర్థం నొక్కడం లేదా మసాజ్ చేయడం. ‘డకాయిట్’ అనేది హిందీలో ‘డకైతీ’ యొక్క సరళమైన వైవిధ్యం, దీని అర్థం దోపిడీ.

రాజస్థాన్‌లోని నగరం పేరు మీదుగా జోధ్‌పూర్‌లు, గుర్రపు స్వారీ కోసం ధరించాల్సిన ప్యాంట్లను సూచిస్తాయి. తొడల చుట్టూ వదులుగా మరియు గట్టి కఫ్ వద్ద ముగిసే ఈ ప్యాంట్లను జోధ్‌పూర్ యువరాజు ప్రతాప్ సింగ్ 1897లో ఇంగ్లాండ్‌లో క్వీన్ విక్టోరియా నిర్వహించిన పోలో మ్యాచ్‌లలో ధరించి ప్రాచుర్యం పొందారు.

అదేవిధంగా, ‘ఖాకీ’ పదం, ఇది లేత గోధుమ రంగు షేడ్, ఇసుకతో కూడిన భూభాగంలో కామోఫ్లేజ్‌ను అందించడానికి ప్రపంచవ్యాప్తంగా అనేక సైన్యాలు ధరించే విస్తృత శ్రేణి యూనిఫారాలతో సంబంధం కలిగి ఉంది.

ముల్లిగటావని సూప్, ఇది దాని ప్రారంభ ఆంగ్ల స్వీకర్తలకు నాలుకకు కష్టమైనదిగా ఉండి ఉండవచ్చు, తమిళ వంటకాల నుండి ఉద్భవించింది. ఈ పేరు ‘మిళగు’ (నల్ల మిరియాలు) మరియు ‘తన్నీర్’ (నీరు) అనే తమిళ పదాల నుండి వచ్చింది – అక్షరాలా మిరియాల నీరు అని అర్థం.

కమర్‌బంద్ అనే పదం హిందూస్తానీ ‘కమర్‌బంద్’ యొక్క ఆంగ్లీకరించబడిన రూపం, ఇది మొదట పర్షియన్ నుండి వచ్చింది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్ యొక్క లెక్సికో డిక్షనరీ ప్రకారం, ఈ పదం 17వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో భారతదేశం నుండి ఆంగ్ల పదజాలంలోకి ప్రవేశించింది. ఇది ‘కమర్’ (నడుము) మరియు ‘బంద్’ (మూసివేయడం లేదా కట్టడం) అనే పదాలను మిళితం చేస్తుంది. ఆంగ్లంలో, కమర్‌బంద్ అనేది టక్సెడో లేదా ఒక మగవారికి సంబంధించిన ఇతర అధికారిక దుస్తులలో భాగంగా ధరించే నడుము పట్టీ.

భాష, వారు చెప్పినట్లు, ఒక నది: ప్రవహించే మరియు అది ఎదుర్కొనే ప్రతిదానిని గ్రహించేది. రోజు చివరికి, ఇది అంతా “టికెటి-బూ” (ఠీక్ హై, బాబు) అవుతుంది. ఆక్స్‌ఫర్డ్ డిక్షనరీ అది బహుశా హిందీ “ఠీక్ హై ‘ఆల్ రైట్'” నుండి వచ్చిందని చెబుతుంది.

Category: బ్రేకింగ్ న్యూస్

SEO Tags: #స్వదేశీ, #వార్తలు, #జగ్గర్‌నాట్, #సంస్కృతి, #భాష, #ఆంగ్ల_పదాలు, #జగన్నాథ్, #రథయాత్ర, #భారతీయ_సంస్కృతి, #వారసత్వం