Netflix, Amazon Prime, ଏବଂ Disney+ Hotstar ଭଳି OTT ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ଡାକ ଦେଖି, ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ (ବିନା ବିରତିରେ ଅନେକ ଏପିସୋଡ୍ ଦେଖିବା) ଏକ ସାମାଜିକ ନିୟମ ହୋଇପଡିଛି। ଏହା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅତିରିକ୍ତ ସେବନରେ ଯୁବମାନେ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ କିପରି ଖରାପ ପ୍ରଭାବ ପଡୁଛି, ତାହା ନେଇ ଚିକିତ୍ସକମାନେ ସାବଧାନ କରୁଛନ୍ତି।
ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ କ’ଣ?
ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ କୁହାଯାଏ ଯେତେବେଳେ ଏକ ବେଳକୁ ଅନେକ ଏପିସୋଡ୍ କିମ୍ବା ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଜନ୍ ଦେଖାଯାଏ। Statista (2024)ର ସର୍ଭେଇ ଅନୁସାରେ, 73% ଭାରତୀୟ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଦର୍ଶକ୍ ଘଂଟା ତିନି ଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତି ସପ୍ତାହରେ କମେ କମେ ଧରଣରେ ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ କରନ୍ତି।
ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରଦ ଲକ୍ଷଣ
ମନୋବିଜ୍ଞାନୀ ଅନୁସାରେ, ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂରେ କିଛି ପ୍ରଧାନ ସମସ୍ୟା:
- ଘରାଇଁ ସୁତାରେ ବାଧା: ଆଖିର ନିଲ୍ ଆଲୋକରେ ଘରାଇଁ ସୁତିବା ସମୟ ଉତ୍ତେଜିତ ହୁଏ, ମେଲାଟୋନିନ୍ କମିଯାଏ, ଫଳରେ ନିଦ୍ରାହୀନ ହୁଏ।
- ଚିନ୍ତା ଏବଂ ଉଦାସୀନତା: ଅତି ମାତ୍ରାରେ ଭୟ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନାକାରୀ ବିଷୟ ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଯାଏ, ଆଉ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଖାଲିପଣି ଅନୁଭବରେ ଉଦାସୀନତା ଆସିପାରେ।
- ସାମାଜିକ ଅନ୍ୟତା: ବୟକ୍ତିମାନେ ବାସ୍ତବିକ ମିଳନ ଛାଡ଼ି ସ୍କ୍ରିନ୍ ପାଖରେ ଅଧିକ ସମୟ ରଖନ୍ତି। ଏହା ଫଳରେ ଦେହର ଚେଷ୍ଟା କମିଯାଏ, ଏବଂ ମାନଶିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଛିନ୍ନ ହୁଏ।
କାହିଁକି ଆମେ ଏପରି ଦେଖୁଛୁ?
ମନୋବିଦ୍ଧକମାନେ “ଡୋପାମିନ୍ ଲୁପ୍” ଉଠାଇଥାନ୍ତି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏପିସୋଡ୍ର କ୍ଲିଫ୍ହ୍ୟାଙ୍ଗର ଏବଂ ପୁରସ୍କାର ଭିତ୍ତିକ କଥା ମଗଜର ସୁଖ ସେନ୍ଟରକୁ ଏକ୍ସିଟ କରେ, ଫଳରେ ଏହା ଆଶ୍ରିତିକାରକ ହୁଏ। OTT ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଅଟୋ-ପ୍ଲେ ଏବଂ ସୁସାଜିତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ନିର୍ବାଚନ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଆଉ ବଧିକ ସମୟ ଧରିଥାନ୍ତି।
ତଜ୍ଞ ମତାମତ
ମୁମ୍ବାଇ ଥିବା କ୍ଲିନିକ୍ୟାଲ୍ ସାଇକୋଲୋଜିସ୍ଟ୍ ଡ଼ା. ଅର୍ପିତା ସେଠ କହିଛନ୍ତି,
“ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରହିଥିବା ଅପରାଧିକ ଲାଗିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦଳଏ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା କାରଣ ଥିବାକୁ ଜଣାଯାଏ। ଅତିକ୍ରମ କଲେ ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଇତିହାସରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେବ।”
ପରିଚାଳନାର ରାସ୍ତା: ସନ୍ତୁଳନ ରଖିବା
ବିଙ୍ଜ-ୱାଚିଂ ପ୍ରତିଷେଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ସଠିକ୍ ସୀମା ରଖିବା ଦରକାର। କିଛି ସୁପାରିଶିତ ଟିପ୍ସ:
- ପ୍ରତିଦିନ ସ୍କ୍ରିନ୍ ସମୟର ସୀମା ଧରନ୍ତୁ।
- ସୁଅ ପୂର୍ବରୁ ଅନ୍ତତଃ ଭଲି ଦେଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ଅନ୍ନ୍ୟଦେଖି ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ବା ହ୍ଲାଦମୟ କଥାବସ୍ତୁ ବଛନ୍ତୁ।
- ସାମ୍ପ୍ରତିକିକ ମିଳନକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଅନ୍ତୁ; ସ୍କ୍ରିନ୍ ଭିତ୍ତିକ ଚ୍ୟୁତିକୁ ଦୂରେଇ ରଖନ୍ତୁ।
ଆଗକୁ ଯିବା ପଥ
ୱେବ୍ ସିରିଜ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମନୋରଞ୍ଜନ ଏବଂ କଳା ଦେଖିବାଦେଖିବା ସମୟରେ, ଅତିରିକ୍ତତା କେବେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇପାରେ। ଏହାର ଉପଯୋଗର ସଚେତନତା ଏବଂ ନିୟମିତା ଅତିଆବଶ୍ୟକ।