नवी दिल्ली, जुलै २४ (PTI): ऑपरेशन सिंधूअंतर्गत इराणमधून सुरक्षित बाहेर काढण्यात आलेल्या ३,५९७ भारतीय नागरिकांपैकी १,५२१ नागरिक जम्मू आणि काश्मीरमधील आणि १,१९८ नागरिक उत्तर प्रदेशातील असल्याची माहिती गुरुवारी सरकारने दिली.
ही माहिती परराष्ट्र व्यवहार राज्य मंत्री किर्तीवर्धन सिंग यांनी राज्यसभेत एका प्रश्नाच्या उत्तरात लेखी स्वरूपात दिली.
एका वेगळ्या प्रश्नाच्या उत्तरात त्यांनी सांगितले की, “रशियन सैन्यात १३ भारतीय नागरिक आहेत, त्यापैकी १२ जण बेपत्ता असल्याचे रशियन अधिकाऱ्यांनी कळवले आहे.” “उर्वरित/बेपत्ता असलेल्या नागरिकांबाबत माहिती देण्यासाठी आणि त्यांची सुरक्षितता, भल्यासाठी आवश्यक ती कार्यवाही करण्यासाठी रशियन अधिकाऱ्यांना विनंती करण्यात आली आहे,” असेही सिंग म्हणाले.
उपलब्ध माहितीनुसार, रशियन सैन्यात एकूण १२७ भारतीय होते, त्यापैकी ९८ जणांची सेवा भारत आणि रशिया यांच्यातील सातत्यपूर्ण संवादानंतर थांबवण्यात आली, ज्यात उच्चस्तरीय चर्चा देखील होती.
इराण आणि इस्त्रायलमध्ये वास्तव्य करणाऱ्या भारतीय नागरिकांची – विद्यार्थ्यांची, प्रवाशांची आणि कामगारांची – संख्या व अलीकडील संघर्षात कोणी मृत्यू पावले का याविषयी विचारण्यात आले होते.
“उपलब्ध माहितीनुसार, इराण किंवा इस्त्रायलमध्ये अलीकडील संघर्षात कोणताही भारतीय नागरिक मृत्यू पावलेला नाही,” असे त्यांनी सांगितले.
सध्या सुमारे ४०,१०० भारतीय नागरिक इस्त्रायलमध्ये वास्तव्य करत आहेत. यामध्ये विद्यार्थी, केअरगिव्हर्स, बांधकाम व शेती कामगार, व्यवसायिक व तज्ञ यांचा समावेश आहे.
इराणमध्ये अलीकडील संघर्षपूर्वी सुमारे १०,००० भारतीय नागरिक राहत होते – यामध्ये विद्यार्थी, कामगार, खलाशी, मासेमारी करणारे, यात्रेकरू व प्रवासी होते.
ऑपरेशन सिंधू अंतर्गत भारत सरकारने इराण व इस्त्रायलमधून एकूण ४,४१५ भारतीयांना बाहेर काढले. यापैकी ३,५९७ इराणमधून तर ८१८ इस्त्रायलमधून बाहेर काढण्यात आले.
या अंतर्गत राज्यनिहाय आकडेवारीही मंत्र्यांनी दिली. इराणमधून बाहेर काढण्यात आलेल्यांमध्ये – १,५२१ जण जम्मू व काश्मीरमधून, १,१९८ उत्तर प्रदेशमधून, २२३ लडाखमधून, ८९ महाराष्ट्रातून, १३५ कर्नाटकातून, ५० बिहारमधून होते.
इस्त्रायलमधून बाहेर काढलेल्या ८१८ भारतीयांमध्ये १५१ पश्चिम बंगालचे आणि ९३ महाराष्ट्राचे होते.
गल्फ देशांमध्ये विशेषतः बांधकाम व घरगुती कामांमध्ये भारतीय कामगारांना होणाऱ्या शोषणासंबंधी विचारण्यात आले.
“उपलब्ध आकडेवारीनुसार, २०२४ मध्ये ७,००१ आणि २०२५ मध्ये (जूनपर्यंत) ३,७२३ भारतीयांचा मृत्यू विविध कारणांनी गल्फ देशांमध्ये झाला आहे,” असे त्यांनी सांगितले.
“गल्फ देशांमधील भारतीय कामगारांसह संकटात सापडलेल्या नागरिकांना मदत करण्यासाठी मिशन/पोस्ट्स इंडियन कम्युनिटी वेलफेअर फंडाचा (ICWF) वापर करतात. यामध्ये निवास, भारतात परत येण्याची व्यवस्था व कायदेशीर मदत समाविष्ट आहे,” असे ते म्हणाले.
एका अन्य प्रश्नाच्या उत्तरात त्यांनी सांगितले की, मंत्रालयाकडे उपलब्ध माहितीप्रमाणे भारतीय नागरिकत्व सोडणाऱ्यांची संख्या –
२०१९: १,४४,०१७
२०२०: ८५,२५६
२०२१: १,६३,३७०
२०२२: २,२५,६२०
२०२३: २,१६,२१९
२०२४: २,०६,३७८