दुबई, 28 ऑगस्ट (एपी) – इराणच्या रियाल या चलनाची किंमत गुरुवारी जवळपास विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचली आहे. कारण तेहरानमध्ये अशी भीती वाढली आहे की युरोपियन देश इस्लामिक रिपब्लिकवर संयुक्त राष्ट्रांचे निर्बंध पुन्हा लादण्याची प्रक्रिया सुरू करतील. हे निर्बंध त्याच्या आण्विक कार्यक्रमावर आधारित असून त्यामुळे देशाची आधीच डळमळीत अर्थव्यवस्था आणखी दबावाखाली येऊ शकते.
या पावलाला ‘स्नॅपबॅक’ यंत्रणा असे म्हटले जाते. हे 2015 मध्ये इराण आणि जागतिक महासत्तांमध्ये झालेल्या आण्विक करारामध्ये समाविष्ट केले गेले होते. या यंत्रणेचा उद्देश असा होता की संयुक्त राष्ट्रांत त्यावर कोणीही व्हेटो लागू करू नये. हे एकदा सुरू झाले की 30 दिवसांच्या आत लागू होते.
जर हे अमलात आले तर पुन्हा एकदा इराणी संपत्ती परदेशात गोठवली जाईल, शस्त्रास्त्रांच्या व्यवहारांवर बंदी येईल आणि क्षेपणास्त्र कार्यक्रमाशी संबंधित कारवाया रोखल्या जातील.
तेहरानमध्ये गुरुवारी रियालचा विनिमय दर 1 अमेरिकन डॉलर = 10 लाख रियाल इतका होता. 2015 च्या कराराच्या वेळी तो दर 1 डॉलर = 32,000 रियाल होता. एप्रिलमध्ये तर हा दर विक्रमी नीचांकी म्हणजे 1 डॉलर = 10,43,000 रियाल इतका गेला होता.
फ्रान्स, जर्मनी आणि ब्रिटन यांनी 8 ऑगस्ट रोजी चेतावणी दिली होती की इराणने आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्था (IAEA) च्या तपासण्या थांबवल्या तर ‘स्नॅपबॅक’ लागू होईल. इस्रायलच्या हल्ल्यानंतर इराणने तपासण्या रोखल्या होत्या. त्या हल्ल्यांमध्ये इराणच्या वरिष्ठ सैन्य अधिकाऱ्यांचा मृत्यू झाला आणि सर्वोच्च नेता अयातुल्ला अली खामेनी लपून बसले.
इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी मान्य केले की केवळ चर्चेमुळे युद्ध टाळता येत नाही. “आपण चर्चा करत असतानाच युद्ध सुरू झाले. त्यामुळे केवळ चर्चेने युद्ध थांबत नाही,” असे त्यांनी सांगितले.
जूनपूर्वी इराण 60% शुद्धतेपर्यंत युरेनियम समृद्ध करत होता, जे शस्त्रस्तरीय 90% पातळीच्या खूप जवळ आहे. त्यामुळे त्यांच्याकडे अनेक अण्वस्त्रे तयार करण्याइतका साठा होता.
इराण नेहमी सांगत आला आहे की त्याचा कार्यक्रम शांततामय आहे, मात्र पश्चिमी राष्ट्रे आणि IAEA यांचे म्हणणे आहे की 2003 पर्यंत इराणकडे सक्रिय अण्वस्त्र कार्यक्रम होता.
2015 च्या करारानुसार, IAEA ला इराणच्या केंद्रांमध्ये सतत कॅमेरे आणि सेन्सर्स लावण्याची मुभा होती, तसेच निरीक्षक नियमित तपासण्या करत होते. मात्र 2018 मध्ये अमेरिकेने करारातून माघार घेतल्यानंतर या तपासण्यांवर निर्बंध आले.
इराणने सांगितले आहे की इस्रायली हल्ल्यांपूर्वी त्यांनी काही युरेनियम व उपकरणे इतर गुप्त ठिकाणी हलवली आहेत. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय तपासकांना अणुकार्यक्रमावर लक्ष ठेवणे अवघड होऊ शकते.
दरम्यान, बुधवारी IAEA निरीक्षक बस्हेर अणुभट्टीवरील इंधन बदल प्रक्रियेला उपस्थित होते. हा प्रकल्प रशियन तांत्रिक मदतीने चालवला जातो.
SEO टॅग्स: #swadesi #News #Iran #Rial #Currency #Snapback #Sanctions #NuclearProgramme
ब्रेकिंग न्यूज