ਦੁਬਈ, 28 ਅਗਸਤ (ਏਪੀ) – ਇਰਾਨੀ ਕਰੰਸੀ ਰਿਆਲ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵੇਂ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਈ। ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਮੁੜ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਇਰਾਨ ਦੇ ਅਣੂ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ‘ਤੇ ਹੋਰ ਦਬਾਅ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਨੂੰ “ਸਨੈਪਬੈਕ” ਮਕੈਨਿਜ਼ਮ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 2015 ਦੇ ਅਣੂ ਸਮਝੌਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ। ਇਹ ਐਸਾ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸ ‘ਤੇ ਵੀਟੋ ਨਾ ਲਗਾ ਸਕੇ। ਜੇਕਰ ਇਹ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ 30 ਦਿਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਸ ਦੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਨਾਲ ਇਰਾਨ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਜ਼ਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਸੌਦੇ ਰੁਕ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਬੈਲਿਸਟਿਕ ਮਿਸਾਈਲ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ‘ਤੇ ਸਖ਼ਤ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲੱਗਣਗੀਆਂ।
ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਹਰਾਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਰਿਆਲ ਦਾ ਰੇਟ 10 ਲੱਖ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। 2015 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਵੇਲੇ ਇਹ ਰੇਟ 1 ਡਾਲਰ = 32,000 ਰਿਆਲ ਸੀ। ਅਪ੍ਰੈਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦਰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਵਾਂ, 1 ਡਾਲਰ = 10,43,000 ਰਿਆਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਫਰਾਂਸ, ਜਰਮਨੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਨੇ 8 ਅਗਸਤ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਅਣੂ ਉਰਜਾ ਏਜੰਸੀ (IAEA) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਚਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤਾਂ “ਸਨੈਪਬੈਕ” ਚਾਲੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸਰਾਇਲ ਦੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਇਰਾਨ ਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰੀ ਅਬਾਸ ਅਰਾਗ਼ਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦਾ। “ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਈ ਵਾਰ ਜੰਗ ਅਟੱਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ।
ਜੂਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਨ 60% ਤੱਕ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਸੰਮ੍ਰਿੱਧ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ-ਸਤਹ ਦੇ 90% ਦੇ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਈ ਅਣੂ ਬੰਬ ਬਣਾਉਣ ਲਾਇਕ ਸਟਾਕ ਵੀ ਸੀ।
ਇਰਾਨ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਕਹਿੰਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਉਸਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸ਼ਾਂਤੀਪੂਰਨ ਹੈ, ਪਰ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ IAEA ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 2003 ਤੱਕ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੋਲ ਸਰਗਰਮ ਅਣੂ ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ।
2015 ਦੇ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ IAEA ਨੂੰ ਇਰਾਨ ਦੇ ਕੇਂਦਰਾਂ ‘ਤੇ ਕੈਮਰੇ ਅਤੇ ਸੈਂਸਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਸੀ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਜਾਂਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਪਰ 2018 ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਜਾਂਚਾਂ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈਆਂ।
ਇਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸਨੇ ਹਮਲਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਯੂਰੇਨੀਅਮ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਹੋਰ ਗੁਪਤ ਥਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ, ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ IAEA ਦੇ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਬੁਸ਼ਹਰ ਅਣੂ ਰਿਐਕਟਰ ਵਿੱਚ ਇੰਧਨ ਬਦਲਾਉਣ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੇਖਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਹ ਰਿਐਕਟਰ ਰੂਸੀ ਤਕਨੀਕੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਾਜ਼ਾ ਖ਼ਬਰ
SEO ਟੈਗਸ: #swadesi #News #Iran #Rial #Currency #Snapback #Sanctions #NuclearProgramme