દુબઈ, 28 ઓગસ્ટ (AP) – ઈરાનની કરન્સી રિયલ ગુરુવારે ઐતિહાસિક રીતે લગભગ સૌથી નીચા સ્તરે પહોંચી ગઈ. તેહરાનમાં ચિંતા વધી રહી છે કે યુરોપીય દેશો સંયુક્ત રાષ્ટ્રોના પ્રતિબંધો ફરીથી લાદવાની પ્રક્રિયા શરૂ કરશે, જે ઈસ્લામિક રિપબ્લિકના પરમાણુ કાર્યક્રમને કારણે છે. આ પગલું પહેલેથી જ નબળી પડેલી ઈરાની અર્થવ્યવસ્થાને વધુ દબાણમાં મૂકી શકે છે.
આ પ્રક્રિયાને “સ્નેપબેક” મિકેનિઝમ કહેવામાં આવે છે. તેને 2015 ના પરમાણુ કરારમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો અને તે સંયુક્ત રાષ્ટ્રોમાં વીટો-પ્રૂફ બનાવવામાં આવ્યો હતો. જો લાગુ થશે તો તે 30 દિવસમાં અમલમાં આવશે.
લાગુ થવા પર વિદેશોમાં ઈરાની સંપત્તિ ફરીથી જપ્ત થશે, તેહરાન સાથેના હથિયાર સોદા બંધ થઈ જશે અને મિસાઇલ વિકાસ સહિતની પ્રવૃત્તિઓ પર દંડ લાગશે.
તેહરાનમાં ગુરુવારે રિયલનો દર 1 અમેરિકન ડોલર = 10 લાખથી વધુ રહ્યો. 2015ના કરારમાં તે 1 ડોલર = 32,000 રિયલ હતો. એપ્રિલમાં તો તે સૌથી નીચા સ્તરે 1 ડોલર = 10,43,000 રિયલ સુધી પહોંચ્યો હતો.
ફ્રાન્સ, જર્મની અને યુકે એ 8 ઓગસ્ટે ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન આણ્વિક ઉર્જા એજન્સી (IAEA)ની તપાસ અટકાવશે તો સ્નેપબેક લાગુ થઈ શકે છે. ઈઝરાયલના હુમલાઓ બાદ ઈરાને તપાસ અટકાવી હતી.
ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાગચીએ કહ્યું હતું કે માત્ર વાટાઘાટો યુદ્ધ રોકી શકતી નથી. “અમે વાતચીત કરી રહ્યા હતા ત્યારે જ યુદ્ધ શરૂ થયું. ક્યારેક યુદ્ધ અટળ હોય છે,” એમ તેમણે જણાવ્યું.
જંગ પહેલાં ઈરાન 60% શુદ્ધતાથી યુરેનિયમ સંમૃદ્ધ કરી રહ્યું હતું, જે 90% હથિયાર સ્તરની નજીક છે. તેનાં પાસે એટલો જથ્થો હતો કે બહુવિધ પરમાણુ બૉમ્બ બનાવી શકે.
પશ્ચિમી દેશો અને IAEA નું કહેવું છે કે ઈરાન પાસે 2003 સુધી સક્રિય પરમાણુ હથિયાર કાર્યક્રમ હતો.
2015ના કરારમાં IAEAને ઈરાનના પરમાણુ કેન્દ્રોમાં કેમેરા, સેન્સર અને નિયમિત તપાસ કરવાની છૂટ હતી. પરંતુ 2018માં અમેરિકા કરારમાંથી બહાર નીકળ્યા બાદ આ તપાસમાં મર્યાદાઓ આવી.
ઈરાને દાવો કર્યો છે કે હુમલાઓ પહેલાં તે યુરેનિયમ અને સાધનો અન્ય ગુપ્ત સ્થળે ખસેડી દીધાં હતા, જેના કારણે દેખરેખ ગુમાવવાનો ખતરો છે.
બુધવારે IAEAના નિરીક્ષકો બુષેહર પરમાણુ રિએક્ટરમાં ઈંધણ બદલવાની પ્રક્રિયામાં હાજર હતા. આ પ્રોજેક્ટ રશિયન ટેક્નિકલ સહાયથી ચલાવવામાં આવે છે.
બ્રેકિંગ ન્યૂઝ
SEO ટૅગ્સ: #swadesi #News #Iran #Rial #Currency #Snapback #Sanctions #NuclearProgramme