नवी दिल्ली, १९ नोव्हेंबर (पीटीआय): दिल्लीतील स्फोटानंतर काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते सलमान खुर्शीद यांनी बुधवारी सांगितले की, या घटनेने सरकारच्या सुरक्षा धोरणावर “अत्यंत गंभीर प्रश्नचिन्ह” निर्माण केले आहे आणि पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी या “त्रुटी”बद्दल लवकरात लवकर संसदेत उत्तर द्यावे.
माजी परराष्ट्रमंत्री खुर्शीद यांनी आणखी आरोप केला की मोदी सरकारच्या काळात “धोरणात्मक अपयश” स्पष्टपणे दिसून येत आहे.
पीटीआयला दिलेल्या मुलाखतीत त्यांनी सांगितले की आजच्या “वैयक्तिक, तुकड्यातुकड्यांच्या आणि प्रसंगोपात” परराष्ट्र धोरणाऐवजी देशाला स्थिर आणि सातत्यपूर्ण परराष्ट्र धोरणाची गरज आहे.
ते म्हणाले, “आपल्याला स्थिर परराष्ट्र धोरण हवे आहे. पण सध्या आपल्याकडे असे धोरण नाही. आजचे परराष्ट्र धोरण पूर्णपणे व्यक्ती-आधारित, प्रसंगाधारित आणि अस्थिर आहे. हे परराष्ट्र धोरणच नाही.”
खुर्शीद यांनी त्यांच्या आणि सलील शेट्टी यांच्या संपादित ‘India’s Tryst with the World: A Foreign Policy Manifesto’ या पुस्तकाविषयी बोलताना ही प्रतिक्रिया दिली. या पुस्तकात माजी पंतप्रधान मनमोहन सिंह यांचाही एक लेख आहे.
पाहलगाम हल्ल्यानंतर सरकारने जाहीर केलेल्या ‘न्यू नॉर्मल’ धोरणाबद्दल काँग्रेस सरकारकडून स्पष्ट भूमिका मागत आहे, या प्रश्नावर ते म्हणाले, “आम्ही राष्ट्रवादी उन्मादाचे समर्थक नाही, पण देशाचे नेतृत्व जे लोक करतात, म्हणजेच सरकार आणि विरोधक, त्यांची पूर्ण एकाग्रता या मुद्द्यांवर असणे आवश्यक आहे.”
“लाल किल्ल्याजवळ जे घडले आणि त्याचे देशाच्या इतर भागांशी असलेले संबंध — यामुळे आम्ही चिंतेत आहोत. इतक्या दिवसांत सरकारकडून दोन गोष्टींबाबत एकही स्पष्ट विधान आले नाही — हे गुप्तचर अपयश कसे घडले आणि भूतकाळातील त्यांच्या विधानांच्या संदर्भात याचे परिणाम काय?”
काँग्रेसच्या परराष्ट्र विभागाचे अध्यक्ष खुर्शीद म्हणाले, “सरकार जर लोकांवर आणि विरोधकांवर विश्वास ठेवण्यास तयार नसेल, तर आपण त्या सरकारकडून काय अपेक्षा करणार?”
ते पुढे म्हणाले, “मी तासन्तास धोरणात्मक व गुप्तचर अपयशांबद्दल बोलू शकतो. हा स्फोट सरकारच्या सुरक्षा धोरणावर अत्यंत गंभीर प्रश्न उपस्थित करतो.”
या प्रकरणावर काँग्रेसच्या मागण्यांबाबत ते म्हणाले, “आम्ही स्पष्ट केले आहे — चला तात्काळ संसदेत चर्चा करूया.”
“जबाबदार पद्धतीने, जबाबदार जागी बसून आपण काय घडत आहे आणि सरकारच्या कडक विधानांनंतरही हे पुन्हा पुन्हा का घडत आहे हे समजून घेणे आवश्यक आहे.”
पंतप्रधानांनी संसदेत उत्तर द्यावे का, असे विचारल्यावर ते म्हणाले, “का देऊ नये?” आणि जेव्हा विचारण्यात आले की हा काँग्रेसचा अधिकृत आग्रह आहे का, ते म्हणाले, “नक्कीच.”
खुर्शीद म्हणाले, “देश एकत्र येऊन हे आव्हान कसे हाताळू शकतो याबाबत चर्चा करण्यासाठी आपण शक्य तितक्या लवकर संसदेतील चर्चा सुरू करायला हवी. ही आव्हाने पक्षीय सीमांच्या पलीकडे जाऊन लढली पाहिजेत.”
काँग्रेसने काही दिवसांपूर्वीच पंतप्रधान मोदी यांनी दिल्ली स्फोटावर सर्वपक्षीय बैठक बोलवावी, अशी मागणी केली होती. सरकारने पाहलगाम घटनेनंतर घोषित केलेले ‘न्यू नॉर्मल’ धोरण आजही लागू आहे का, याबाबतही स्पष्टीकरण मागितले होते.
काँग्रेसने १ डिसेंबरपासून सुरू होणारे हिवाळी अधिवेशन पुढे आणावे, जेणेकरून या मुद्द्यावर चर्चा होऊ शकेल, अशीही मागणी केली आहे.
मागील आठवड्यात लाल किल्ल्याजवळील एका कारमध्ये झालेल्या तीव्र स्फोटात १३ जणांचा मृत्यू झाला आणि अनेक जखमी झाले. काही तास आधीच “व्हाईट कॉलर टेरर मॉड्यूल” उद्ध्वस्त करून आठ जणांना अटक करण्यात आली होती, ज्यामध्ये तीन डॉक्टरांचाही समावेश होता.
वैयक्तिक परराष्ट्र धोरणाच्या धोक्यांबाबत बोलताना खुर्शीद म्हणाले, “नेत्यांच्या वैयक्तिक नात्यांमध्ये बिघाड झाला तर संपूर्ण परराष्ट्र धोरण ढासळते.”
ते म्हणाले, “नेहरू, राजीव गांधी, मनमोहन सिंह, अटल बिहारी वाजपेयी — हे सर्व परराष्ट्र धोरणाचे चेहरे होते, पण त्यामागे मजबूत आधार होता. आज तसे नाही. आज सर्व काही व्यवहाराधारित झाले आहे — ‘मी तुला मिठी मारतो, तू मला मिठी मार’. अमेरिकेसोबतचे संबंध हेच उदाहरण आहे.”
ते म्हणाले, “ट्रम्प अजूनही पंतप्रधान मोदींची मैत्री सांगतात, पण आज अमेरिका भारताशी काय करते ते पहा.”
इस्रायल-पॅलेस्टाईन विषयावर सरकारच्या धोरणाचीही त्यांनी टीका केली.
ते म्हणाले, “पॅलेस्टाईनच्या स्वातंत्र्यासाठी भारताने जे समर्थन दिले होते, ते आज दिसत नाही.”
ते पुढे म्हणाले, “गाझा आणि पॅलेस्टाईनमधील काही संघटनांच्या भूमिकेशी आम्ही सहमत नाही, पण गाझातील महिलांवर आणि मुलांवर लष्करी शक्तीने केलेली अमानुष वागणूक अजिबात स्वीकारार्ह नाही.”