న్యూఢిల్లీ, నవంబర్ 20 (PTI) రికార్డు స్థాయి వేడి గాలులు దేశంలో విద్యుత్ డిమాండ్ను భారీగా పెంచుతున్నాయి. దీతో భారత్ ఫాసిల్ ఇంధనాలపై ఆధారపడటం మరింతగా పెరుగుతోందని గురువారం విడుదలైన తాజా అధ్యయనం హెచ్చరించింది. ఈ “వేడిమి–విద్యుత్ ఉచ్చు”ను విచ్ఛిన్నం చేయాలంటే పునరుత్పాదక శక్తి నిల్వ మరియు స్మార్ట్ గ్రిడ్ వ్యవస్థలపై తక్షణ పెట్టుబడి అవసరమని నివేదిక పేర్కొంటుంది.
Climate Trends మరియు Climate Compatible Futures సంయుక్తంగా విడుదల చేసిన ‘బ్రేకింగ్ ది సైకిల్’ నివేదికలో:
- గత దశాబ్దంలో 40°C పైగా ఉన్న వేడి గాలి రోజులు భారీగా పెరిగాయి।
- 2015–2024 మధ్య 14 రాష్ట్రాలలో వేసవి వేడి తీవ్రత 15% పెరిగింది।
- 2024లో భారత వార్షిక సగటు ఉష్ణోగ్రత 1991–2020 కంటే 0.65°C ఎక్కువ.
ఉష్ణోగ్రతలు పెరిగిన కొద్దీ విద్యుత్ డిమాండ్ కూడా పెరిగింది. ఏప్రిల్–జూన్ 2024లో వేడి గాలుల ప్రభావంతో peak demand కు 9% పెరుగుదల, ఫలితంగా 327 మిలియన్ టన్నుల CO₂ ఉద్గారాలు।
గత పది సంవత్సరాల వేసవికాలంలో ఫాసిల్ ఇంధన ఆధారిత విద్యుత్ వినియోగం 2.5 గిగాటన్నుల CO₂ ఉద్గారాలకు దారితీసింది।
డా. మనీష్ రామ్ ఇలా అన్నారు:
“వేడి పెరుగుతున్న కొద్దీ కూలింగ్ అవసరం, అందువల్ల ఫాసిల్ ఇంధనాలపై ఆధారపడటం పెరుగుతోంది. ఈ చక్రాన్ని విరగకొట్టాలి.”
ప్రాంతాల వారీ ముఖ్యాంశాలు:
- మధ్యప్రదేశ్, జార్ఖండ్, ఛత్తీస్గఢ్ → సంవత్సరానికి సగటు 50 వేడి గాలి రోజులు
- ఢిల్లీ, యూపీ, పంజాబ్, హర్యానా → అత్యధిక ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల
- ఉత్తరాఖండ్ → 2023లో 0 → 2024లో 25 వేడి గాలి రోజులు
- లడఖ్ → 9.1% ఉష్ణోగ్రత పెరుగుదల
వేడిమి–విద్యుత్ ప్రభావం ఎక్కువగా గ్రామీణ, తక్కువ ఆదాయ వర్గాలను ప్రభావితం చేస్తుంది — తక్కువ కూలింగ్, అస్థిర విద్యుత్ సరఫరా, బలహీన మౌలిక సదుపాయాల వల్ల।
నివేదిక సూచనలు:
- పునరుత్పాదక శక్తి & నిల్వ సామర్థ్యాన్ని అత్యవసరంగా విస్తరించాలి
- గ్రిడ్ను నవీకరించాలి
- శక్తి–కాలుష్య అనుసంధాన ప్రణాళిక అవసరం
ప్రస్తుతం 4 రాష్ట్రాలు, 3 నగరాలు, 1 జిల్లా మాత్రమే తమ Heat Action Plans లో renewable backup వ్యవస్థలు చేర్చాయి।