नवी दिल्ली: संविधानाला देशाचे “मार्गदर्शक दस्तावेज” म्हणून वर्णन करताना राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी मंगळवारी औपनिवेशिक मानसिकतेचे अवशेष दूर करून भारताच्या सभ्यतावादी मूल्यांवर आधारित अधिक सबळ आणि राष्ट्रवादी दृष्टिकोन अंगीकारण्याचे आवाहन केले.
संविधान दिनानिमित्त आयोजित कार्यक्रमात बोलताना त्यांनी सांगितले की संविधान निर्मात्यांनी भारताला अशी सनद दिली जी केवळ शासनव्यवस्थेची चौकट घालून देत नाही तर परकीय राजवटीच्या दशकांनंतर आत्मविश्वास आणि आत्मसन्मान पुन्हा उभारण्याचा मार्ग देखील दाखवते.
त्या म्हणाल्या, “आपले संविधान हा फक्त एक कायदेशीर ग्रंथ नाही. हे असे मार्गदर्शक दस्तावेज आहे जे आपल्याला औपनिवेशिक मानसिकता सोडून आपल्या आदर्श, संस्कृती आणि परंपरांवर आधारित राष्ट्रवादी विचार स्वीकारण्याची प्रेरणा देते.” त्यांनी नागरिकांना संविधानाला फक्त कायद्यांचे पुस्तक न समजता ते एक “जिवंत नैतिक दिशा-निर्देशक” म्हणून पाहण्याचे आवाहन केले.
मुर्मू म्हणाल्या की संविधानाचा खरा सन्मान म्हणजे धोरणे, संस्था आणि वैयक्तिक वर्तन हे न्याय, स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता या त्याच्या मूलभूत मूल्यांशी सुसंगत ठेवणे. औपनिवेशिक युगातील पद्धती आणि प्रतीक हटवण्यासाठी केलेल्या अलीकडील सुधारणा या “आपली विचारसरणी उपनिवेशमुक्त” करण्याच्या आणि शासन अधिक लोककेंद्री करण्याच्या व्यापक प्रयत्नांचा एक भाग असल्याचे त्यांनी सांगितले.
संविधानाचे उद्दिष्ट साध्य करण्यात नागरिकांची भूमिकाही तेवढीच महत्त्वाची असल्याचे त्यांनी नमूद केले. त्यांनी सांगितले, “मूलभूत अधिकार जितके महत्त्वाचे, तितकीच मूलभूत कर्तव्येही. प्रत्येक भारतीयाने राष्ट्राची एकता आणि अखंडता जपली पाहिजे आणि देशाच्या प्रगतीसाठी सकारात्मक योगदान दिले पाहिजे. तेव्हाच आपण एक सबळ, आत्मनिर्भर आणि आत्मविश्वासू भारत घडवू शकू.”
युवकांना संविधान वाचण्याचे आणि समजून घेण्याचे आवाहन करत त्यांनी म्हटले की सजग पिढी—जिला आपले अधिकार आणि कर्तव्ये माहिती आहेत—तीच सशक्त लोकशाहीची सर्वात मोठी हमी आहे.