मुंबई, 30 नोव्हेंबर (PTI): मुंबई काँग्रेसने रविवारी शहरातील बिघडत चाललेली हवेची गुणवत्ता आणि पर्यावरणीय ताण कमी करण्यासाठी आपत्कालीन, मध्यमकालीन आणि दीर्घकालीन उपायांचा समावेश असलेली सर्वसमावेशक कृती योजना जाहीर केली.
“मुंबई काँग्रेस मिशन – वाइप आऊट पॉल्युशन” या नावाने घोषित करण्यात आलेल्या या 10-बिंदू कृती योजनेत गंभीर AQI स्तराच्या वेळी आपत्कालीन प्रतिसाद, नागरिकांच्या आरोग्याचे संरक्षण, मोठ्या प्रमाणावर वृक्षलागवड, आणि प्रदूषण व्यवस्थापनात जबाबदारी वाढविण्यावर भर देण्यात आला आहे.
माजी महाराष्ट्र मंत्री आणि मुंबई काँग्रेस अध्यक्ष वर्षा गायकवाड यांनी मरीन ड्राइव्ह येथे इतर पक्ष नेत्यांसह हा दस्तऐवज जाहीर केला.
गायकवाड यांनी X वर लिहिले की, मुंबईतील वाढते प्रदूषण हे कंत्राटदार आणि बिल्डर-हितैषी, निष्क्रीय सरकारच्या दुर्लक्षाचे परिणाम आहे.
त्यांनी म्हटले की महायुती सरकार मुंबईच्या हवेची “भेसळ” करत आहे आणि लोकांचे जीव व शहराचे भविष्य लोभामुळे धोक्यात आले आहे.
“मुंबई काँग्रेस तुमच्या स्वच्छ हवेच्या मूलभूत हक्कासाठी लढेल. आज आम्ही आमची स्वच्छ हवा कृती योजना जाहीर केली — हवेतील प्रदूषणाच्या वाढत्या संकटावर मात करण्याचा एक जाहीरनामा. आमचे आश्वासन — स्वच्छ हवेचा हक्क महानगरपालिका धोरणात मूलभूत हक्क म्हणून मान्य केला जाईल,” असे त्यांनी म्हटले.
प्रत्येक मुंबईकराला प्रदूषणमुक्त वातावरणात राहण्याचा आणि स्वच्छ हवा श्वासात घेण्याचा अधिकार आहे. मुंबई BJP च्या “कॉन्ट्रॅक्टर राज”मुळे धुरक्याखाली दबली आहे, असे त्यांनी लिहिले.
अविरत काँक्रीटीकरण, अनियंत्रित बांधकामे आणि खुल्या जागांचा नाश — कुर्ला डेअरी, महालक्ष्मी रेसकोर्स, आरे — काहीच वाचलेले नाही.
अनेक हजार कोटींच्या रोड काँक्रीटेशन घोटाळ्यामुळे मुंबई धुळीच्या ढिगाऱ्यात बदलल्याचा आरोप त्यांनी केला.
दस्तऐवजात म्हटले आहे, “काँग्रेस, सत्तेत आल्यानंतर, महानगरपालिका धोरणात स्वच्छ हवा हा प्रत्येक मुंबईकराचा मूलभूत हक्क म्हणून औपचारिकरीत्या मान्य करेल. निरोगी हवा पुरवणे ही BMC ची प्रथम जबाबदारी असेल. पुढील पाच वर्षांत मुंबईचा AQI सुरक्षित पातळी 40-60 वर आणला जाईल.”
योजनेनुसार, काँग्रेसने उच्च प्रदूषणाच्या काळात कठोर निर्बंध सुचविले आहेत — AQI 200-300 दरम्यान रात्रीच्या बांधकामांवर निर्बंध, AQI 300 च्यावर गेल्यावर अनावश्यक बांधकामे थांबविणे, आणि AQI 400 पेक्षा जास्त झाल्यास सर्व धूळ निर्माण करणाऱ्या क्रिया बंद करणे.
काँग्रेसने मुलं, वरिष्ठ नागरिक, रुग्ण आणि मजूर यांसारख्या जोखमीच्या गटांसाठी प्राधान्य सहाय्य सुचविले आहे, तसेच उच्च प्रदूषण क्षेत्रातील शाळांमध्ये हवेचे शुद्धीकरण करणारी उपकरणे अनिवार्य करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
AQI 200 च्यावर गेल्यावर शाळांमधील बाह्य शारीरिक उपक्रम थांबविण्याचा प्रस्ताव, गंभीर प्रदूषणाच्या काळात मजुरांना N95 मास्कचे वितरण आणि आरोग्य विभागाकडून नियमित सूचना देणे याचाही समावेश आहे.
या मिशनचा एक मोठा घटक म्हणजे “ग्रीन मुंबई 2030” अंतर्गत हरित आच्छादन वाढविणे — पुढील पाच वर्षांत दहा लाख झाडे लावण्याचे लक्ष्य ठेवण्यात आले आहे.
मोठ्या बांधकाम स्थळांभोवती अनिवार्य वृक्षारोपण, मॅंग्रोव्ह आणि आरे जंगलाचे संरक्षण, तसेच मेट्रो रेल्वेच्या खांबांवर आणि उड्डाणपुलांवर उभ्या बगिच्यांची निर्मिती यावर काँग्रेसने भर दिला आहे.
जास्त जबाबदारी आणि संस्थात्मक सुधारणा करण्यासाठी काँग्रेसने मुंबई क्लीन एअर वॉर रूम — 24/7 मॉनिटरिंग प्रणाली — आणि हवेच्या गुणवत्तेचे व्यवस्थापन विभाग स्थापन करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे.
महानगरपालिका प्रभागांचे वार्षिक AQI ऑडिट, NGO आणि नागरिक गटांसह मासिक बैठक, संयुक्त तपासणी पथके आणि नियमभंग करणाऱ्यांवर कडक कारवाई याची तरतूदही करण्यात आली आहे.
दीर्घकालीन सुधारणांसाठी, काँग्रेसने सर्व पायाभूत प्रकल्पांसाठी अनिवार्य AQI प्रभाव मूल्यांकन, ग्रीन कॉरिडॉर आणि “श्वसन झोन”ची निर्मिती, तसेच मोठ्या प्रकल्प स्थळांभोवती सुरक्षित परिघ तयार करण्याची योजना सुचवली आहे.
मुंबईसाठी खास “GRAPसारखी” श्रेणीबद्ध प्रतिसाद प्रणाली विकसित करणे, ज्यामध्ये प्रदूषण वाढताच स्वयंचलित निर्बंध लागू होणार, हेही फ्रेमवर्कचा भाग आहे.
मुंबई काँग्रेसने म्हटले की हे मिशन पर्यावरणीय जबाबदारी आणि पायाभूत विकास यांचा समतोल राखण्यासाठी आहे. अनियंत्रित धूळ उत्सर्जन, सततचे बांधकाम आणि कमी होणारी हरितक्षेत्रे यामुळे शहराची AQI स्थिती गंभीरपणे ढासळली आहे.
(PTI MR ARU)