हॅलंडेल बीच (अमेरिका), 1 डिसेंबर (AP) — अमेरिका आणि युक्रेनच्या अधिकाऱ्यांनी रविवारी सुमारे चार तासांच्या चर्चेचा समारोप केला, ज्याचा उद्देश रशिया–युक्रेन युद्धासाठी अंतिम तोडगा शोधणे हा होता.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी नंतर पत्रकारांना सांगितले की बैठक उत्पादक झाली, परंतु शांतता कराराच्या शोधात अजून बरेच काम बाकी आहे.
“ही फक्त लढाई संपवण्याच्या अटींबद्दलची चर्चा नाही,” रुबियो म्हणाले. “ही अशा अटींबद्दलही आहे ज्या युक्रेनला दीर्घकालीन समृद्धीसाठी सक्षम करतील. … आज आम्ही त्यावर प्रगती केली आहे, पण अजून काम बाकी आहे.”
फ्लोरिडामध्ये झालेल्या या उच्चस्तरीय चर्चेच्या काही दिवसांपूर्वीच अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचे विशेष दूत स्टीव्ह विटकॉफ हे मॉस्कोमध्ये रशियन अध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांची भेट घेणार आहेत.
रुबियो, विटकॉफ आणि जॅरेड कुशनर — ट्रम्प यांचे जावई — यांनी अमेरिकेचे प्रतिनिधित्व केले. हा संवेदनशील काळ होता कारण 2022 मध्ये रशियन सैन्याने केलेल्या आक्रमणाला युक्रेन अजूनही प्रतिकार करत आहे आणि देशांतर्गत भ्रष्टाचाराच्या घोटाळ्यांनाही तोंड देत आहे.
राजनैतिक अधिकाऱ्यांनी वॉशिंग्टन आणि मॉस्कोमधील चर्चेत तयार झालेल्या अमेरिकेच्या प्रस्तावित योजनेतील सुधारांवर लक्ष केंद्रित केले होते. या योजनेवर रशियाच्या मागण्यांकडे झुकल्याचा आरोप करण्यात आला होता.
रविवारी बैठकीच्या सुरुवातीला रुबियो यांनी युक्रेनला आश्वस्त करण्याचा प्रयत्न केला.
“आमचे अंतिम ध्येय केवळ युद्ध समाप्त करणे नाही,” ते म्हणाले. “तर असे युद्ध समाप्तीचे समाधान शोधणे आहे, जे युक्रेनचे सार्वभौमत्व आणि स्वातंत्र्य कायम ठेवते व त्याला वास्तविक समृद्धीची संधी देते.”
“ही फक्त शांतता कराराबद्दलची चर्चा नाही,” असे ते Shell Bay Club येथे दोन्ही बाजूंच्या टीम्स बसल्यानंतर म्हणाले. हे क्लबहाउस विटकॉफ यांनी हॅलंडेल बीच येथे विकसित केले आहे.
युक्रेनच्या सुरक्षा परिषदेचे प्रमुख रुसतेम उमेरोव्ह यांनी रुबियो यांच्या आश्वासनाला प्रतिसाद देताना अमेरिकेच्या प्रयत्नांचे आभार मानले — ट्रम्प यांनी कधी कधी दावा केला आहे की युक्रेन अमेरिकन मदतीबद्दल पुरेशी कृतज्ञता दाखवत नाही.
“अमेरिका आमचे ऐकते,” उमेरोव्ह म्हणाले. “अमेरिका आमचे समर्थन करते. अमेरिका आमच्या सोबत काम करते.”
चर्चेनंतर रुबियो यांच्यासह माध्यमांना दिलेल्या निवेदनात उमेरोव्ह यांनी जवळपास चार वर्षांच्या युद्धात अमेरिकेच्या समर्थनाबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली. मात्र चर्चेत नक्की किती प्रगती झाली हे त्यांनी स्पष्ट केले नाही.
“आमचे उद्दिष्ट — एक समृद्ध, सक्षम युक्रेन,” उमेरोव्ह म्हणाले. “युक्रेन व युक्रेनच्या जनतेसाठी महत्त्वाच्या सर्व बाबींवर चर्चा झाली, आणि अमेरिका पूर्णपणे सहकार्यशील होती.”
उमेरोव्ह यापूर्वीही चर्चांमध्ये सहभागी होते, परंतु युक्रेनचे मुख्य वाटाघाटीकार आंद्रिय यर्माक होते — अध्यक्ष वोलोडिमीर झेलेन्स्की यांच्या कार्यालयाचे प्रमुख. शुक्रवारी, भ्रष्टाचार चौकशीमध्ये घरावर झालेल्या धाडींतर्गत झेलेन्स्की यांनी यर्माक यांचा राजीनामा जाहीर केला.
ऊर्जा क्षेत्रातील 100 दशलक्ष डॉलरच्या अपहाराच्या घोटाळ्यामुळे झेलेन्स्की यांच्या सरकारमध्ये प्रचंड राजकीय अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
फक्त आठवडाभरापूर्वी रुबियो यांनी जिनिव्हामध्ये यर्माक यांची भेट घेतली होती आणि सुधारित शांतता योजनेवर सकारात्मक प्रगती झाल्याचे दोन्ही बाजूंनी म्हटले होते.
युक्रेनच्या प्रतिनिधी मंडळात सशस्त्र दल प्रमुख अंद्रिय ह्नातोव आणि अध्यक्षीय सल्लागार ओलेक्सांद्र बेव्ह्झ यांचाही समावेश होता.
ट्रम्प यांनी ज्याला आता “संकल्पना” किंवा “ब्लूप्रिंट” असे संबोधले आहे, त्या योजनेत युक्रेनच्या सैन्याच्या आकारावर मर्यादा, नाटोमध्ये प्रवेश रोखणे आणि 100 दिवसांत निवडणुका घेण्याची अट होती.
समयोजनेत बदल झाले असल्याचे सांगितले जात असले तरी नेमके काय बदलले हे स्पष्ट नाही.
या आराखड्यात सुरुवातीला युक्रेनने संपूर्ण डोनबास प्रदेश रशियाला सोपवावा अशी अट होती — जी कीएवसाठी अमान्य होती.
मंगळवारी ट्रम्प यांनी सांगितले की विटकॉफ आणि कदाचित कुशनर मॉस्कोला जाऊन पुतीन यांच्याशी या योजनेवर चर्चा करतील.
रशियन प्रवक्ते दिमित्री पेस्कोव्ह यांनी रविवारी सांगितले की पुतीन गुरुवारी भारताच्या दौऱ्यावर जाण्यापूर्वी विटकॉफ यांची भेट घेतील.
विटकॉफ आणि कुशनर — दोघेही ट्रम्पप्रमाणे रिअल-एस्टेट क्षेत्रातील — कूटनीतीपेक्षा करार साधण्याला प्राधान्य देतात. या दोघांनीच गाझामधील युद्धविरामासाठी 20-बिंदूंचा प्रस्ताव मांडला होता.
झेलेन्स्की यांनी X वर लिहिले की युक्रेनचे प्रतिनिधी युद्ध समाप्तीसाठी आवश्यक पावले “त्वरित आणि सखोलरीत्या” ठरवतील.
शनिवारी रात्रीच्या संबोधनात त्यांनी सांगितले की अमेरिकेची बाजू “रचनात्मक दृष्टीकोन” दाखवत आहे.
“येणाऱ्या काही दिवसांत युद्ध सन्मानपूर्वक समाप्त कसे करता येईल याची रूपरेषा निश्चित करणे शक्य आहे,” ते म्हणाले.
शनिवारी कीव आणि आसपासच्या भागात रशियन ड्रोन व क्षेपणास्त्र हल्ल्यांत किमान तीन जण ठार आणि अनेक जखमी झाले. रविवारी पहाटेच्या नव्या हल्ल्यांत व्यश्होरॉड येथील एका नऊ मजली इमारतीवर ड्रोन कोसळल्याने एक जण ठार आणि 19 जखमी झाले, ज्यामध्ये चार मुले होती.