ਮਸਕਟ, 18 ਦਸੰਬਰ (ਪੀਟੀਆਈ): ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨੇ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਓਮਾਨ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਥਮ ਬਿਨ ਤਾਰਿਕ ਅਲ ਸਈਦ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਕੇ ਆਪਸੀ ਅਤੇ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਹਿਤਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ।
ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ’ਚ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਓਮਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਮੋਦੀ ਦਾ ਮਸਕਟ ਦੇ ਅਲ ਬਰਾਕਾ ਪੈਲੇਸ ਵਿੱਚ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਥਮ ਵੱਲੋਂ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਆਰਥਿਕ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਮਝੌਤੇ (CEPA) ’ਤੇ ਦਸਤਖਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਰਥਿਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵੱਲ ਇਕ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਹੈ।
ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨਾਲ ਮਾਰਕੀਟ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧੇਗੀ, ਨਿਵੇਸ਼ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਹਿਯੋਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋਵੇਗਾ। ਗਲੋਬਲ ਆਰਥਿਕ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਵਪਾਰਿਕ ਵਿਵਿਧਤਾ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਚੇਨ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨੂੰ ਸਹਾਰਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਨੇ ਕਈ ਮੁਫ਼ਤ ਵਪਾਰ ਸਮਝੌਤੇ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਪਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਨਿਰਯਾਤਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੋਦੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤ-ਓਮਾਨ CEPA ਦੋ-ਪੱਖੀ ਸੰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਨਵਾਂ ਭਰੋਸਾ ਅਤੇ ਉਰਜਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਥਮ ਦੇ ਨਿਯੋਤੇ ’ਤੇ ਮੋਦੀ ਓਮਾਨ ਦੌਰੇ ’ਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਲਫ਼ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਜੀ ਯਾਤਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੌਰਾ ਇਸ ਲਈ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਸੰਬੰਧਾਂ ਦੇ 70 ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਣ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਿੰਨ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਦੌਰੇ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪੜਾਅ ’ਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਓਮਾਨ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਇਥੀਓਪੀਆ ਅਤੇ ਜਾਰਡਨ ਗਏ ਸਨ।
ਗਲਫ ਕੋਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੌਂਸਲ (GCC) ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਓਮਾਨ ਭਾਰਤ ਦਾ ਤੀਜਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨਿਰਯਾਤ ਗੰਢ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਯੂਏਈ ਨਾਲ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਈ 2022 ਤੋਂ ਲਾਗੂ ਹੈ।
2024-25 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ-ਓਮਾਨ ਦੋ-ਪੱਖੀ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 10.5 ਅਰਬ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਸੀ (ਨਿਰਯਾਤ 4 ਅਰਬ ਡਾਲਰ ਅਤੇ ਆਯਾਤ 6.54 ਅਰਬ ਡਾਲਰ)। ਭਾਰਤ ਦੀ ਮੁੱਖ ਆਯਾਤ ਪੈਟਰੋਲਿਯਮ ਉਤਪਾਦ ਅਤੇ ਯੂਰੀਆ ਹਨ, ਜੋ ਕੁੱਲ ਆਯਾਤ ਦਾ 70 ਫੀਸਦੀ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਨ।
ਓਮਾਨ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਨਿਰਯਾਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੁੱਖ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਖਨਿਜ ਇੰਧਨ, ਰਸਾਇਣ, ਕੀਮਤੀ ਧਾਤਾਂ, ਲੋਹਾ ਅਤੇ ਇਸਪਾਤ, ਅਨਾਜ, ਜਹਾਜ਼, ਬਿਜਲੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ, ਬਾਇਲਰ, ਚਾਹ, ਕਾਫੀ, ਮਸਾਲੇ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਖਾਦ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।